İş kazası dosyalarında tartışma çoğunlukla kazanın yaşandığı üzerinde değil, nasıl gerçekleştiği ve kusurun nasıl dağıldığı üzerinde yoğunlaşır. Bu sorulara verilecek cevabın tamamı belgelere dayanır. Olayın hemen ardından toplanmayan kayıtlar aylar sonra ulaşılamaz hâle geldiğinden, ispat sorunu genellikle geç kalmış bir delil toplama sürecinin sonucudur.
İspat Yükü Nasıl Dağılır
İşçi tarafı, zararı ve olayın iş ilişkisiyle bağlantısını ortaya koymakla yükümlüdür. İşveren ise 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirdiğini belgelemek durumundadır. Bu yapı, eğitim, risk değerlendirmesi ve koruyucu ekipman kayıtlarını dosyanın merkezine taşır; bu kayıtların yokluğu işveren aleyhine değerlendirilir.
Kontrol Listesi: İlk Aşamada Toplanacak Kayıtlar
- Kaza anına ve sonrasına ait fotoğraf, kamera görüntüsü ve olay yeri tespiti
- İşveren tarafından düzenlenen kaza tutanağı ve Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılan bildirim
- Acil servis kaydı, epikriz ve tedavi süreci belgeleri
- Risk değerlendirme raporu, iş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları, ekipman zimmet belgeleri
- Vardiya çizelgesi, bordro ve fazla çalışma kayıtları
- Olayı gören çalışanların kimlik ve iletişim bilgileri
Bilirkişi Kusur Raporuna Hazırlık
Kusur dağılımı, dosyanın parasal sonucunu doğrudan belirler. Rapor hazırlanmadan önce makinenin bakım kayıtları, üretim talimatları ve varsa uyarı yazıları dosyaya girmelidir. Bu belgeler yoksa rapor yalnızca beyanlara dayanır ve sonuç öngörülemez hâle gelir. Rapora karşı beyan aşamasında, hangi belgenin hangi tespiti çürüttüğü tek tek gösterilmelidir.
Eksik Delilin Tazminat Hesabına Etkisi
Sürekli iş göremezlik oranı, kazanç düzeyi ve bakiye çalışma süresi hesabın üç ayağıdır. Kayıt dışı ödenen ücretin belgelenememesi, hesabın kayıtlı ücret üzerinden yapılmasına yol açar. Aynı şekilde tedavi ve bakım giderlerinin faturalandırılmaması, bu kalemlerin talep dışında kalması sonucunu doğurur. Talep dilekçesi bu nedenle ölçülebilir kalemler hâlinde kurulmalıdır.
Sürelerin ve Yolun Planlanması
4857 sayılı İş Kanunu ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu çerçevesinde bazı taleplerde dava öncesi arabuluculuk zorunluyken, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri bakımından bu şart aranmaz. Buna karşılık 5510 sayılı Kanun kapsamındaki kurum işlemlerine karşı izlenecek yol ayrıca kurgulanmalıdır. Yol tercihi, delillerin hangi aşamada kullanılacağını da belirler.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. İş kazası dosyalarında olayın koşulları sonucu tümüyle değiştirebildiğinden, belgelerinizi somut olay üzerinden bir avukatla değerlendirmeniz önerilir.