İş kazası dosyalarında sıkça karşılaşılan bir tereddüt, dava açmadan önce arabulucuya başvurmanın zorunlu olup olmadığıdır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlara bağlı tespit, itiraz ve rücu davalarını dava şartı olarak arabuluculuk kapsamı dışında tutmuştur. Buna karşılık aynı işçinin kıdem, ihbar veya ücret alacakları bakımından zorunluluk devam eder.
Aynı Dosyada İki Farklı Rejim
Uygulamadaki risk tam olarak buradadır: bir dilekçede hem iş kazası tazminatı hem de klasik işçilik alacakları birlikte talep edildiğinde, arabuluculuk şartına tabi kalemler için önceden başvuru yapılmamışsa o kalemler usulden reddedilebilir. Talepler baştan iki grupta toplanmalı, hangi kalemin hangi rejime tabi olduğu dilekçede açıkça gösterilmelidir.
İlk Günlerde Toplanması Gereken Deliller
4857, 5510 ve 6331 sayılı kanunların uygulanma alanı düşünüldüğünde, kaza sonrasında oluşan kayıtlar zamanla ulaşılması güç hâle gelir.
- Kaza tespit tutanağı ve işverenin kolluğa yaptığı bildirim.
- Kurum bildirimleri ve varsa iş müfettişi inceleme raporu.
- İşyerine ait risk değerlendirmesi ve ortam ölçüm kayıtları.
- İş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları ile kişisel koruyucu donanım teslim belgeleri.
- Kamera görüntüleri ve olay anına tanık olan çalışanların bilgileri.
Kusur ve Maluliyetin İki Ayrı Raporla Kurulması
Tazminat hesabı, kusur dağılımı ile sürekli iş göremezlik oranının çarpımı üzerinden şekillenir. Bu nedenle kusura ilişkin teknik değerlendirme ile sağlık kurulu raporu birbirinden bağımsız iki delil olarak takip edilmelidir. Tedavi süreci devam ederken açılan davalarda maluliyetin kesinleşmemiş olması hesabı geciktirebileceğinden, talebin fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak kurgulanması yaygın bir yöntemdir.
Ceza Dosyası ile Hukuk Dosyasının İlişkisi
Kaza nedeniyle yürütülen soruşturma dosyasındaki keşif, bilirkişi ve tanık beyanları hukuk davası için önemli bir kaynaktır. Bu dosyanın örneğinin istenmesi, tazminat dosyasında aynı incelemenin baştan yapılmasını beklemekten çoğu zaman daha hızlı sonuç verir.
Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir; kazanın oluş biçimi, sigortalılık durumu ve talep edilen kalemler değerlendirmeyi değiştirebilir. Kayıtlar kaybolmadan bir hukukçuyla görüşülmesi önem taşır.