Mobbing iddiası, iş hukukunun ispatı en zor başlıklarından biridir. Çünkü ortada tek bir olay değil, süreklilik gösteren ve çoğu zaman yazılı iz bırakmayan bir davranış örüntüsü vardır. Bu rehber, 4857, 7036, 5510 ve 6331 ekseninde mobbing dosyasının hangi merciye taşınacağını ve delil zincirinin nasıl kurulacağını ele alır.
Talep Nasıl Nitelendirilirse Yol da O Olur
Mobbing tek başına bir dava türü değil, birden çok talebin dayanağıdır: haklı nedenle fesih ve kıdem tazminatı, manevi tazminat, çalışma koşullarının eski hâline getirilmesi, sağlık sorunları doğmuşsa maddi zarar talebi. Talebin hangi kalemler üzerinden kurulduğu, hem arabuluculuk kapsamını hem de görevli mahkemeyi belirler. Bu nedenle dilekçe yazımından önce talep kalemlerinin listelenmesi, sonraki usul tartışmalarını büyük ölçüde kapatır.
Zorunlu Arabuluculuk Kapsamı ve İstisnası
İşçi ile işveren arasındaki alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları bu şartın dışında tutulmuştur. Mobbing nedeniyle ortaya çıkan sağlık sorunları meslek hastalığı boyutuna ulaşmışsa, talebin hangi rejime tabi olduğu ayrı değerlendirilmelidir. Kapsam yanlış belirlendiğinde dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilebilir.
Görev ve Yetki
Hizmet ilişkisinden kaynaklanan bu talepler iş mahkemesinde görülür. Yetki bakımından davalının yerleşim yeri ile işin yapıldığı yer mahkemesi seçimlik olarak yetkilidir ve bu yetki kuralı sözleşmeyle değiştirilemez. Mobbing uygulayan kişinin işveren değil bir yönetici olması hâlinde, talebin kime yöneltileceği de belirlenmelidir; işverenin işçiyi gözetme yükümlülüğü kapsamındaki sorumluluğu bu noktada gündeme gelir.
Delil Eksikliği Riskini Azaltmak
- Kronoloji tut: tarih, saat, yer, kimlerin bulunduğu ve ne söylendiği bilgisini içeren düzenli bir kayıt oluşturun.
- Yazılı ize dönüştür: sözlü baskıları kurumsal e-posta veya yazılı bildirimle teyit isteyerek belgeye çevirin.
- Kurum içi başvuru yap: insan kaynakları veya etik hattına yapılan şikâyet, işverenin bilgilendirildiğini ve önlem almadığını gösterir.
- Sağlık kayıtlarını sakla: muayene kayıtları ve raporlar, süreçle sonuç arasındaki bağı destekler.
- İdari izler: görev değişikliği yazıları, unvan ve yetki daralmaları, izin ve mesai düzenlemelerindeki farklılaşma.
Tanık ve Karine Dengesi
Mobbing dosyalarında tanıklar çoğu zaman hâlen aynı işyerinde çalışan kişilerdir; bu durum beyanların değerlendirilmesinde dikkat gerektirir. Kesin ispat aranmadığı, güçlü emare ve olguların bir bütün olarak değerlendirildiği kabul edildiğinden, tek tek zayıf görünen belgelerin birbirini destekleyecek şekilde sunulması önem taşır. Ses veya görüntü kaydı gibi delillerde ise hukuka uygunluk tartışması ayrıca ele alınmalıdır.
Bu içerik genel bilgi sunar. Mobbing iddiasının değerlendirilmesi büyük ölçüde somut olayın akışına bağlı olduğundan, adım atmadan önce dosyanızın bütünüyle incelenmesinde yarar vardır.