İşe iade talebinde dosyanın kaderi, çoğu zaman dava dilekçesi yazılmadan önce, arabuluculuk başvurusunun yapıldığı gün belirlenir. Süresinde yapılmayan başvuru veya yanlış işverene yöneltilen talep, iddianın esası ne kadar güçlü olursa olsun sonucu değiştirir. Bu rehber, başvuru sırası ile yetki ve görev sorularına odaklanır.
Bir Aylık Başvuru Süresi ve Başlangıcı
4857 sayılı Kanun uyarınca fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Bu sürenin hesabında dikkat edilecek noktalar şunlardır:
- Sözlü fesihte, feshin öğrenildiği tarihin nasıl ispatlanacağı
- İhbar öneli verilen fesihlerde sürenin bildirimden itibaren işlemesi
- Feshin haklı nedene dayandığı iddiasının süreyi etkilememesi
- Fesih tarihinden sonra yapılan ödemelerin, feshi kabul anlamına gelip gelmediği
Başvurunun Yöneltileceği Taraf
Arabuluculuk başvurusunda karşı tarafın yanlış gösterilmesi, sonradan davada taraf teşkili sorununa dönüşür. Alt işveren ilişkisinin bulunduğu hallerde hem asıl işverenin hem alt işverenin başvuruya dahil edilmesi gerekir; aksi halde dava şartı yalnızca bir taraf yönünden yerine getirilmiş olur. Şirketler topluluğu bünyesinde çalışanlar bakımından, ücret bordrosunu düzenleyen tüzel kişi ile fiilen talimat veren tüzel kişinin farklı olması da aynı sorunu doğurur.
Yetkili Arabuluculuk Bürosu ve Mahkeme
7036 sayılı Kanun, başvurunun karşı tarafın yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer arabuluculuk bürosuna yapılmasını öngörür. Yetkisiz büroda yürütülen süreç, karşı tarafın itirazı halinde geçersiz sayılabilir. Dava aşamasında ise görevli mahkeme iş mahkemesidir; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Sosyal güvenlik kurumundan kaynaklanan uyuşmazlıklar 5510 sayılı Kanun kapsamında ayrı bir başvuru düzeni gerektirir ve işe iade dosyasıyla birleştirilmesi doğru sonuç vermez.
Anlaşma Tutanağının Kapsamı
Arabuluculuk aşamasında imzalanan tutanak, kapsamı bakımından sonradan açılacak davaların önünü kapatabilir. Bu nedenle:
- Anlaşmanın hangi alacak kalemlerini kapsadığı tek tek yazılmalıdır
- Kapsam dışında bırakılan talepler açıkça saklı tutulmalıdır
- İşe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücretinin ayrı kalemler olduğu gözetilmelidir
- İş kazası veya meslek hastalığından doğan talepler 6331 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülüklerle birlikte ayrıca değerlendirilmelidir
Delil Hazırlığı: Fesih Gerekçesi Kimin Yükünde
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir. Buna karşılık işçinin, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia etmesi halinde bu iddiayı ortaya koyması beklenir. Bu nedenle çalışan tarafında performans yazışmaları, görev değişikliği bildirimleri, izin kayıtları ve fesih öncesi iletişim geçmişi; işveren tarafında ise savunma alınmasına ilişkin belgeler ve tutanaklar dosyanın omurgasını oluşturur.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. İşyerinin çalışan sayısı, kıdem ve fesih biçimi sonucu doğrudan etkilediğinden, bir aylık süre dolmadan hukuki destek almanız önerilir.