Mobbing iddiaları, iş hukukunun ispat açısından en zorlu başlıklarından biridir. 4857 sayılı İş Kanunu işçinin haklarını, 7036 sayılı Kanun uyuşmazlığın çözüm usulünü, 6331 sayılı Kanun ise işverenin çalışanı koruma yükümlülüğünü çerçeveler. Buna karşılık davranışların çoğu kapalı kapı ardında, tanıksız ve yazışmasız gerçekleşir. Bu rehber, iddianın nasıl kurulacağından çok, kurulmadan önce hangi kaydın tutulması gerektiğine odaklanır.
Tekil olay değil, örüntü anlatılır
Mobbing değerlendirmesinde belirleyici olan tek bir sert konuşma değil, davranışın süreklilik ve sistematiklik taşımasıdır. Bu nedenle anlatım kronolojik bir örüntü olarak kurulmalıdır: hangi tarihte ne oldu, kim yaptı, kim gördü, sonrasında iş koşullarında ne değişti. Dağınık şikâyet listesi yerine tarih sıralı bir çizelge, aynı olguları çok daha güçlü gösterir.
Delil günlüğü nasıl tutulur
- Her olay için tarih, saat, yer ve orada bulunanlar not edilir
- Görev tanımındaki daralma veya anlamsız görevlendirmeler yazılı belgeleriyle saklanır
- Kurumsal e-posta ve yazışmalarda tonun değiştiği anlar arşivlenir
- İzin, vardiya ve performans değerlendirmelerindeki ani değişiklikler kaydedilir
- Sağlık üzerindeki etki için doktor başvuruları ve raporlar dosyalanır
Günlük, olay yaşandıkça tutulduğunda değer taşır. Süreç bittikten sonra hatırlanarak yazılan bir metin, tarih tutarsızlıkları nedeniyle savunmasız kalabilir.
Kurum içi ve kurum dışı başvuru sırası
- İşveren bünyesinde bir bildirim mekanizması varsa yazılı başvuru yapılır; bu başvuru işverenin bilgilendirildiğini kanıtlar.
- Yanıt alınamazsa noter kanalıyla yazılı bildirim değerlendirilir.
- Çalışma koşullarının sağlığı tehdit ettiği hâllerde ilgili idari mercilere şikâyet yolu gündeme gelir.
- İş ilişkisi sona ermişse ya da erecekse, dava öncesi arabuluculuk aşaması planlanır.
- Arabuluculukta sonuç alınamazsa dava hazırlığına geçilir.
Tanık ve kayıt tartışması
Halen çalışan tanıkların çekingen davranması olağandır; bu nedenle işten ayrılmış eski çalışanlar çoğu dosyada belirleyici olur. Ses veya görüntü kaydına gelince, kaydın hangi koşulda alındığı hukuka uygunluk tartışmasını doğurur. Bu tür bir kaydın dosyaya sunulmasından önce hukuki değerlendirme alınması, ileride aleyhe dönebilecek bir riski önler.
İşverenin savunmasını öngörmek
Karşı tarafın anlatısı genellikle performans düşüklüğü, ekip uyumsuzluğu ya da olağan yönetim hakkı ekseninde kurulur. Bu savunmayı önceden öngören bir dosya, performans kayıtlarının hangi tarihten sonra bozulduğunu göstererek örüntüyü daha görünür kılar.
Bu içerik genel bilgi sunar. Mobbing dosyalarında delilin toplanma biçimi sonucu doğrudan etkilediğinden, kayıt tutmaya başlarken bir avukatla yöntem üzerinde konuşulması önerilir.