İş kazası dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman olayın kendisi değil, olaydan sonraki ilk günlerde tutulan kayıtlardır. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri, 5510 sayılı Kanundaki bildirim düzeni, 4857 sayılı Kanundaki iş ilişkisi kuralları ve 7036 sayılı Kanunun usul hükümleri birlikte işler. Bu katmanlı yapıda, işçi tarafının en sık karşılaştığı sorun kazanın iş kazası olarak kayda geçirilmemiş olmasıdır.
Olayın Kayda Geçirilmesi
Kazanın işverence ilgili kurumlara bildirilmesi kanuni bir yükümlülüktür. Bildirim yapılmadığında ya da olay farklı biçimde nitelendirildiğinde, işçi kendi başvurusuyla sürecin başlatılmasını talep edebilir. Bu aşamada kolluk tutanağı, acil servis kayıtları ve iş yerindeki ilk müdahale belgeleri, sonradan üretilemeyecek nitelikte olduğu için öncelikle temin edilmelidir.
Delil Katmanları
- Olay yerine ilişkin fotoğraf, video ve güvenlik kamerası kayıtları
- Aynı vardiyada çalışan tanıkların kimlik ve iletişim bilgileri
- Risk değerlendirmesi, iş güvenliği eğitim kayıtları ve imzalı tutanaklar
- Kişisel koruyucu donanımın teslim edildiğini gösteren zimmet belgeleri
- Makine bakım, periyodik kontrol ve arıza kayıtları
- Sağlık raporları, tedavi süreci ve maluliyet değerlendirmesine ilişkin belgeler
Kusur ve Zarar Hesabının Ayrı Kurulması
Tazminat yargılamasında iki ayrı inceleme yapılır: kusur dağılımı ve zararın hesabı. Kusur incelemesi, güvenlik tedbirlerinin alınıp alınmadığına ilişkin belgelerle beslenir. Zarar hesabı ise kazanç kaybı, bakım gideri ve iş göremezlik oranıyla ilgilidir. Bu iki başlık için farklı belgeler gerektiğinden, dosya toplanırken ikisi ayrı klasörde tutulmalıdır. Eksik toplanan kazanç belgesi, kusuru ispatlanmış bir dosyada bile tazminatı düşürür.
Usul Tercihleri
İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri, arabuluculuğun dava şartı olduğu uyuşmazlıklar arasında sayılmamıştır. Buna karşılık aynı işçinin ücret, kıdem veya ihbar alacağı gibi talepleri farklı usule tabi olabilir. Ceza soruşturması yürüyorsa, oradaki bilirkişi raporunun ve tespitlerin hukuk dosyasına kazandırılması ayrıca planlanmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Kazanın oluş biçimi, sigortalılık durumu ve rapor süreci sonucu doğrudan etkilediğinden, somut olayınızda belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme alınması önerilir.