İşyerinde sistemli baskı iddiası ile kıdem tazminatı hesabı çoğu zaman aynı dosyada birleşir: işçi, baskı nedeniyle iş sözleşmesini haklı sebeple feshettiğini ileri sürer ve buna bağlı alacaklarını talep eder. Ancak mobbing iddiası ile alacak hesabı farklı ispat mantığına tabidir. Bu rehber, 4857 ve 7036 sayılı Kanunlar ekseninde başvuru sırasını ve delil hazırlığını ele alıyor.
Arabuluculuk aşaması boşa geçirilmemeli
İşçilik alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır ve çoğu dosyada bu aşama sadece bir formalite gibi geçilir. Oysa arabuluculuk tutanağına yazılan talep kalemleri, sonraki dava dilekçesiyle uyumlu olmalıdır. Tutanakta yer almayan bir alacak kalemi için dava açıldığında dava şartı tartışması doğar. Aynı şekilde, işveren tarafının tutanaktaki beyanları da ileride ikrar niteliği taşıyabileceğinden, süreç kayıt altına alınarak yürütülmelidir.
Baskı iddiasında ispat nasıl kurulur
Sistemli davranışın niteliği gereği doğrudan belge bulmak güçtür; bu nedenle yargılamada olayın bütünü değerlendirilir. Görev tanımının aniden daraltılması, işçinin fiziksel olarak izole edilmesi, performans değerlendirmelerinin kısa sürede sebepsiz biçimde değişmesi, izin ve mesai taleplerinin sürekli reddi gibi olguların tarih sırasıyla ortaya konması gerekir. Tek bir tartışma olayı, süreklilik gösteren bir baskı düzenini kanıtlamaya yetmez.
Delil eksikliğinin en pahalıya mal olduğu kalemler
- Ücretin gerçek tutarının bordroyla uyumsuz olduğu iddiasında banka kayıtlarının toplanmaması
- Yol, yemek, prim gibi düzenli ödemelerin belgelenmemesi nedeniyle giydirilmiş ücretin düşük hesaplanması
- SGK hizmet dökümündeki eksik gün ve çıkış kodlarının kontrol edilmemesi
- Fesih iradesinin hangi tarihte, hangi araçla açıklandığının kayıt altına alınmaması
- İhtirazi kayıt konulmadan imzalanan ibraname ve bordroların sonradan tartışılması
Kıdem hesabında dikkat edilen teknik ayrıntılar
Kıdem tazminatı, çıplak ücret üzerinden değil, işçiye düzenli olarak sağlanan para ve para ile ölçülebilir menfaatleri kapsayan giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır. Aynı işverene ait farklı işyerlerinde geçen süreler, aralıklı çalışmalar ve alt işveren değişiklikleri hizmet süresini doğrudan etkiler. Bu nedenle hesap tablosu, hizmet dökümü ve işyeri kayıtları karşılaştırılarak kurulmalıdır.
Dosya hazırlığında izlenecek yol
- Çalışma dönemi, unvan ve birim değişiklikleri kronolojik tabloya işlenir.
- Yazışmalar, kurum içi bildirimler ve tutanaklar tarihine göre klasörlenir.
- Tanıkların hangi olguya ilişkin bilgi verebileceği ayrı ayrı not edilir.
- Sağlık başvuruları ve rapor kayıtları, olay tarihleriyle eşleştirilir.
- Alacak kalemleri arabuluculuk tutanağıyla karşılaştırılarak son hâline getirilir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amacı taşır. Çalışma ilişkisinin biçimi, fesih gerekçesi ve işyeri uygulamaları sonucu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.