İş sözleşmesi feshedilen bir çalışan için iki soru genellikle iç içe geçer: fesih geçerli mi, geçerli değilse hangi alacaklar doğar? İşe iade talebi ile kıdem hesabı bu noktada birbirini etkiler; çünkü işe iade sonucu, tazminat kalemlerinin akıbetini de belirler. Bu rehber ikisinin kesişimini ele alır.
İşe İadenin Ön Koşulları
İş Kanunu kapsamında iş güvencesi hükümlerinden yararlanmak belirli koşullara bağlıdır: işyerindeki asgari çalışan sayısı, işçinin belirli bir kıdeme sahip olması ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışması gibi. Bu koşullar sağlanmıyorsa işe iade değil, doğrudan tazminat ve alacak talepleri gündeme gelir. Feshin geçerli bir sebebe dayanıp dayanmadığını ispat yükü kural olarak işverendedir.
Zorunlu Arabuluculuk Aşaması
İşe iade ve işçilik alacaklarına ilişkin uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak, 7036 sayılı Kanun uyarınca çoğu talep için dava şartıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa düzenlenen son tutanakla dava yoluna geçilir. Bu tutanağın dava dilekçesine eklenmemesi, davanın usulden reddine yol açabilir.
Süre Yönetimi
- Fesih bildiriminin tebliği, işe iade için başvuru süresini başlatır; bu süre kısadır ve kaçırılırsa işe iade yolu kapanır.
- Arabuluculuğa başvuru, sürenin korunması açısından zamanında yapılmalıdır.
- Kıdem ve ihbar gibi alacaklarda zamanaşımı süreleri ayrıca izlenir.
Kıdem ve Diğer Alacakların Hesabı
Kıdem tazminatı, kural olarak çalışılan her tam yıl için giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır; ikramiye, düzenli yol ve yemek yardımı gibi kalemler giydirilmiş ücrete dahil edilebilir. İşe iade davası kazanılır ve işçi süresinde başvurduğu halde işe başlatılmazsa, işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre alacağı gündeme gelir. Bu durumda önceden ödenen kıdem ve ihbar tazminatının akıbeti de mahsuben değerlendirilir.
Değerlendirme
İşe iade ile alacak davalarını aynı stratejide düşünmek, çelişkili taleplerden kaçınmayı sağlar. Feshin gerekçesi, işyerinin ölçeği ve elinizdeki bordrolar sonucu doğrudan etkiler. Fesih bildiriminizi ve ücret kayıtlarınızı bir avukatla incelemeniz, hangi yolun sizin için daha isabetli olduğunu görmenize yardımcı olur.