Mobbing, işçiye yönelik sistematik ve süreklilik gösteren yıldırma davranışlarını ifade eder. Fazla mesai alacağı ise haftalık 45 saatlik yasal sürenin aşıldığı çalışmaların karşılığıdır. Bu iki talebin çoğu zaman aynı dosyada birleşmesi, hem manevi tazminatın hem de ücret alacağının aynı ispat mantığıyla ele alınmasını gerektirir. Uyuşmazlıklarda 4857 sayılı İş Kanunu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile 5510 sayılı Kanun temel dayanaklardır.
Mobbing İddiasında İspatın Ağırlığı
Mobbing tek bir olayla değil, tekrarlanan davranış örüntüsüyle kanıtlanır. Bu nedenle işçinin elindeki e-postalar, mesajlaşmalar, tanık beyanları ve varsa sağlık raporları bir zaman çizgisi üzerinde dizilmelidir. Süreklilik unsuru gösterilemediğinde, münferit tartışmalar mobbing olarak nitelendirilemez.
- Davranışların tarih sırasıyla kaydedildiği bir kronoloji tutulması
- Görev tanımının fiilen değiştirilmesi gibi somut baskı belirtilerinin belgelenmesi
- Psikolojik etkiyi gösteren hekim raporlarının dosyaya eklenmesi
Fazla Mesainin Hesap ve Kanıt Yükü
Fazla çalışmanın varlığını kural olarak işçi ispatlar; ancak işverende kalan puantaj, giriş-çıkış kayıtları ve bordrolar da belirleyicidir. İmzalı bordroda fazla mesai tahakkuku görünüyorsa, aksinin yazılı delille kanıtlanması beklenir. Tanık anlatımına dayanılan durumlarda ise mahkemenin makul bir indirim uygulaması olağandır.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Bireysel iş uyuşmazlıklarında görevli yargı yeri iş mahkemesidir. Dava açılmadan önce 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca arabuluculuğa başvurmak, alacak talepleri bakımından dava şartı niteliğindedir. Bu adım atlanırsa dava usulden reddedilebilir. Yetki bakımından işverenin yerleşim yeri veya işin görüldüğü yer mahkemeleri seçilebilir.
Süre Yönetimi ve Öncelik Sırası
Ücret ve fazla mesai alacaklarında zamanaşımı işlediğinden, iş ilişkisi sürerken dahi geriye dönük talep edilebilecek dönem sınırlıdır. Bu nedenle arabuluculuk başvuru tarihi ile alacağın doğduğu dönemler birlikte değerlendirilmeli, en eski dönem alacaklarının erimesi önlenmelidir.
Her mobbing ve fazla mesai dosyası kendi olgularına göre farklı sonuç verir; işyeri kayıtlarının niteliği ve tanık durumu belirleyicidir. Somut durumunuzu bir avukatla değerlendirmeniz, hak kaybı riskini azaltır.