Mobbing iddiası, iş hukukunda hem ispatı en zor hem de sonuçları en geniş başlıklardan biridir. Çünkü tartışma tek bir olayda değil, tekrarlanan ve sistematik bir davranış örüntüsünde düğümlenir. 4857 sayılı Kanun kapsamındaki haklı nedenle fesih ile kıdem tazminatı arasındaki bağ, 6331 sayılı Kanun'un işverene yüklediği çalışan sağlığını koruma yükümlülüğü ve 7036 sayılı Kanun'un getirdiği arabuluculuk şartı bu dosyalarda birlikte işler.
Örüntüyü Belgelemek: Tek Olay Yetmez
Mobbing iddiasının gücü, olayların süreklilik ve sistematiklik göstermesinden gelir. Bu nedenle delil toplama, tek bir tartışmanın kaydı değil bir kronoloji kurma işidir: görev değişiklikleri, yetki daraltmaları, izin taleplerinin tekrar tekrar reddi, mesai saatlerine ilişkin farklı uygulamalar, yazılı savunma istemleri ve performans değerlendirmelerindeki ani düşüşler tarih sırasıyla bir tabloya işlenmelidir. Sağlık kuruluşuna yapılan başvurular ve alınan raporlar, iddia ile sonuç arasındaki bağı kurmakta önemli rol oynar.
Kıdem Hesabında Gözden Kaçan Kalemler
- Giydirilmiş ücretin, yalnızca çıplak ücret üzerinden hesaplanması
- Yol, yemek ve düzenli ödenen ikramiyelerin hesaba dahil edilmemesi
- Aynı işveren nezdindeki aralıklı çalışmaların birleştirilmemesi
- İşyeri devri hâlinde önceki dönem kıdeminin dikkate alınmaması
- Ücretin bir kısmının elden ödendiği iddiasının delillendirilmemesi
Feshin Yönetimi ve Usul Riski
Mobbing dosyalarında en kritik an, iş sözleşmesinin nasıl sona erdiğidir. İstifa dilekçesi verilerek ayrılmak, sonradan ileri sürülecek kıdem tazminatı talebini ciddi biçimde zayıflatır. Buna karşılık haklı nedenle fesih, sebebi açıkça yazılmış bir bildirimle ve kanunda öngörülen süre içinde kullanılmalıdır. Ayrıca dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmaması dava şartı yokluğu sonucunu doğurur; arabuluculuk tutanağında talep kalemlerinin eksik yazılması ise sonraki aşamada tartışma yaratır.
Dosya Hazırlığında Sıralama
- Olay kronolojisi tarih, kişi ve belge sütunlarıyla oluşturulur.
- Kurum içi şikâyet başvuruları ve bunlara verilen cevaplar toplanır.
- Sağlık raporları ile olay tarihleri karşılaştırmalı biçimde eşleştirilir.
- Ücret bordroları, banka ödemeleri ve SGK hizmet dökümü yan yana konur.
- Fesih bildirimi, gerekçesi somut olaylara atıfla yazılarak tebliğ edilir.
Bu tür dosyalarda tanık beyanı belirleyici olabilir; ancak hâlen aynı işyerinde çalışan tanıkların beyanlarının sınırlı kalabileceği de gözetilmelidir. Çalışma süresi, ücret yapısı ve fesih biçimi her dosyada farklılaştığından, ayrılma kararı verilmeden önce hukuki değerlendirme alınması hak kaybını önleyen en etkili adımdır.