Kıdem tazminatı hesabı, göründüğünden daha az matematik daha çok ispat işidir. Hesabın iki değişkeni vardır: çalışılan süre ve giydirilmiş ücret. Bu iki değişken çoğu zaman SGK kayıtlarıyla gerçek çalışma arasındaki farktan doğan uyuşmazlıklara dayanır. 5510, 4857 ve 7036 sayılı kanunlar bu noktada farklı yollar öngördüğü için, hangi talebin hangi usulle ileri sürüleceği baştan ayrılmalıdır.
Kayıtla Gerçek Örtüşmüyorsa Önce Süreyi Kurun
Sigorta başlangıcının geç bildirilmesi, aralarda çıkış-giriş gösterilmesi ya da eksik gün bildirimi, kıdem süresini doğrudan kısaltır. Bu durumda hizmet tespiti talebi gündeme gelir. Hizmet tespiti davası işverene ve Kuruma yöneltilir; işçi-işveren alacaklarından farklı olarak arabuluculuk dava şartına tabi değildir. Ayrıca hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren işleyen bir hak düşürücü süre bulunduğundan, geriye dönük tespit taleplerinde gecikme telafisi olmayan sonuç doğurur.
Hangi Talep Hangi Yolla İleri Sürülür?
- Kıdem, ihbar, fazla mesai ve yıllık izin alacakları için arabuluculuk dava şartıdır
- Hizmet tespiti Kuruma karşı açılır ve ayrı bir usule tabidir
- İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat talepleri arabuluculuk dava şartının dışındadır
- 6331 kapsamındaki yükümlülük ihlalleri, kusur değerlendirmesinde bağımsız bir dayanak oluşturur
Giydirilmiş Ücreti Kurmak
Kıdem tazminatı çıplak ücret üzerinden değil, süreklilik gösteren yan menfaatlerin eklendiği brüt ücret üzerinden hesaplanır. Yol, yemek, düzenli ikramiye, konut tahsisi ve benzeri kalemler sürekli olmak koşuluyla hesaba dahil edilir. Bu kalemlerin ispatı için banka kayıtları, bordrolar, şirket içi yazışmalar ve tanık beyanları birlikte kullanılır. Bordroda ihtirazi kayıt bulunup bulunmadığı ise fazla mesai ve ek ödeme taleplerinin akıbetini belirleyen ayrıntıdır.
Süre ve Faiz Kalemi
Kıdem tazminatına uygulanacak faiz türü ile diğer alacaklara uygulanacak faiz farklıdır; talep dilekçesinde bu ayrımın yapılmaması, kazanılan davada dahi hesabın eksik kalmasına yol açar. Alacakların zamanaşımı süresi fesih tarihine bağlı olarak değişebildiğinden, fesih tarihi ve fesih bildiriminin tebliği ayrı ayrı belgelenmelidir.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve niteliğindedir. Hizmet süresi ve ücret yapısı her dosyada farklı belgelerle kurulduğundan, SGK hizmet dökümünüz ve bordrolarınız birlikte incelenerek hukuki destek alınması yararlı olur.