İş uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak, tercihe bağlı bir seçenek değil 7036 sayılı Kanun uyarınca bir dava şartıdır. Bu şart yerine getirilmeden açılan dava, esasa hiç girilmeden usulden reddedilir. İşçilik alacaklarında süre planı bu yüzden mahkeme kapısında değil, arabuluculuk başvurusuyla başlar.
Dava Şartı Arabuluculuk Hangi Uyuşmazlıkları Kapsar
Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacakları ile işe iade talepleri kural olarak kapsam içindedir. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile bunlara bağlı rücu davaları dava şartı kapsamı dışında tutulmuştur. Bu ayrım gözden kaçırıldığında ya gereksiz bir arabuluculuk süreci yaşanır ya da dosya usulden reddedilir.
İşe İade Takvimi: Bir Ay ve İki Hafta
Feshin geçersizliği ve işe iade talebinde iki ardışık süre vardır. İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Bu iki süre hak düşürücü niteliktedir; birinin kaçırılması diğerini de anlamsız kılar.
Son Tutanağın İçeriği Neden Kritik
- Tutanakta anlaşılan ve anlaşılamayan konular kalem kalem gösterilmelidir
- Kapsam dışı bırakılan bir alacak için sonradan dava açmak güçleşir
- Genel ibra ifadeleri, tartışılmamış alacakları da kapsıyor görünebilir
- Tutanağın tarihi, dava açma süresinin başlangıcını belirler
- Tarafların ve vekillerin sıfatı doğru yazılmalıdır
Usule Aykırı Başvurunun Sonucu
Arabuluculuk başvurusu yanlış kişiye yöneltildiğinde, örneğin asıl işveren ile alt işveren ilişkisinde yalnızca birine başvurulduğunda, dava şartı diğeri bakımından yerine getirilmemiş sayılabilir. Aynı şekilde başvuruda alacak kalemlerinin hiç gösterilmemesi, sonraki aşamada kapsam tartışması doğurur. Başvurunun yetkili arabuluculuk bürosuna yapılmaması da ayrı bir usul sorunu yaratır.
Alacak Kalemlerinin Hesap ve Belge Düzeni
- Hizmet dökümü ve 5510 kapsamındaki prim gün sayıları temin edilir.
- Ücret bordroları, banka hesap hareketleri ve fiilî ödeme farkları karşılaştırılır.
- Fazla çalışma ve hafta tatili iddiaları için giriş çıkış kayıtları, çalışma çizelgeleri toplanır.
- Yıllık izin kullanımına dair imzalı belgeler ayrı bir başlıkta dosyalanır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin 6331 kapsamındaki eğitim ve tutanaklar, fesih gerekçesiyle bağlantılıysa eklenir.
Kıdem, ihbar, yıllık izin ve fazla çalışma gibi alacaklarda zamanaşımı süresi de ayrıca izlenmelidir; arabuluculuk süreci bu sürelerin işleyişini etkilediğinden başvuru ve tutanak tarihleri kayıt altında tutulmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; çalışma ilişkisinin niteliğine göre kapsam ve süreler değişebilir. Fesih bildirimini aldığınızda süre işlemeye başladığından, vakit kaybetmeden hukuki destek almanız yararınıza olur.