İşe iade talebinde zaman, davanın esasından önce gelir. 4857 ve 7036 sayılı kanunlarla kurulan düzende arabuluculuk bir tercih değil, dava şartıdır; 5510 ve 6331 sayılı kanunlar ise hesaplama ile iş sağlığı boyutunu etkiler. Fesih bildiriminin eline ulaştığı gün, işçi açısından birden fazla saatin aynı anda çalışmaya başladığı gündür.
Feshin Tebliğinden İtibaren İşleyen Saatler
İş güvencesi kapsamındaki işçi, fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılması gerekir. Bu iki süre birbirinin devamıdır ve ikincisi kaçırıldığında ilk başvurunun bir yararı kalmaz. Kıdem ve ihbar tazminatı gibi alacaklar ise ayrı bir zamanaşımı rejimine tabidir; bu nedenle işe iade takvimi ile alacak takvimi tek tabloda ama ayrı sütunlarda tutulmalıdır.
Feshin Usulünü Denetleyen Kontrol Listesi
- Fesih yazılı yapılmış mı, sebebi açık ve kesin biçimde gösterilmiş mi
- Davranış veya verim kaynaklı fesihte işçinin savunması alınmış mı
- İşletmesel gerekçe ileri sürülüyorsa feshin son çare olduğu somut olarak ortaya konulmuş mu
- Aynı dönemde yeni işçi alımı yapılarak gerekçe zayıflatılmış mı
- Haklı nedene dayanılıyorsa öğrenmeden itibaren işleyen hak düşürücü süreye uyulmuş mu
Kıdem Hesabının Kırılma Noktaları
Hesaplamada esas alınacak ücret çıplak ücret değil, süreklilik gösteren yan haklarla birlikte hesaplanan giydirilmiş ücrettir. Yol, yemek, düzenli ikramiye ve benzeri kalemlerin ispatı bordroya değil çoğu zaman banka kayıtlarına ve yazışmalara dayanır. Aralıklı çalışmalarda hizmet birleştirmesi, alt işveren değişikliklerinde işyeri devri, kısmi süreli çalışmada gün sayımı ayrı ayrı incelenmelidir. Bu kalemler dava dilekçesinde belirsiz alacak yaklaşımıyla ele alınacaksa, talebin hukuki niteliği baştan doğru kurulmalıdır.
Belgeleri Kaybetmeden Toplamak
- Fesih yazısı, tebliğ tarihi ve varsa imza tarihindeki şerhler saklanır.
- Bordrolar, banka hesap dökümleri ve sigorta hizmet dökümü aynı klasörde toplanır.
- Fazla çalışma iddiası varsa giriş çıkış kayıtları, çalışma çizelgeleri ve kurumsal yazışmalar zaman sırasına konur.
- Tanık listesi, çalışma dönemine tanıklık edebilecek kişilerle sınırlı tutulur.
- Arabuluculuk sürecindeki beyanlar, sonraki aşamada yorum farkı doğurmayacak biçimde tutarlı kurgulanır.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. İşyeri büyüklüğü, çalışma süresi ve fesih gerekçesi sonucu doğrudan etkilediğinden, kendi durumunuz için belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme almanız uygun olur.