İş uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk artık genel kural gibi algılanıyor. Oysa 7036 sayılı Kanun, iş kazasından kaynaklanan taleplerin bir kısmını bu dava şartının dışında bırakmıştır. Bu ayrımın bilinmemesi, dosyanın gereksiz yere geciktirilmesine ya da yanlış bir usul adımıyla zaman kaybedilmesine yol açar.
Dava Şartı Kapsamındaki ve Dışındaki Talepler
İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile bunlara bağlı tespit, itiraz ve rücu uyuşmazlıkları bakımından arabuluculuk dava şartı olarak öngörülmemiştir. Buna karşılık aynı işçinin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ve yıllık izin gibi işçilik alacakları için arabuluculuk dava şartıdır. Aynı olaydan doğan taleplerin bir kısmı doğrudan dava edilebilirken diğer kısmı için önce arabulucuya gidilmesi gerekebilir.
Bildirim Yükümlülüklerinin Saati
- Kaza kolluğa gecikmeksizin bildirilir; olay yerinin durumu tespit edilir.
- İşveren, 5510 sayılı Kanun kapsamındaki bildirimini kanunda öngörülen kısa süre içinde yapmakla yükümlüdür.
- 6331 sayılı Kanun uyarınca risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları ve kişisel koruyucu donanım tutanakları dosyanın çekirdeğini oluşturur.
- 4857 sayılı Kanun kapsamındaki iş ilişkisinin niteliği, alt işveren ilişkisi varsa ayrıca belgelenir.
Delilin Erken Sabitlenmesi
- Kamera kayıtları: saklama süresi kısa olduğundan derhal talep edilmelidir
- Vardiya çizelgeleri, puantaj ve giriş çıkış kayıtları
- Olay yerinde bulunan işçilerin kimlik bilgileri
- Sağlık kuruluşu kayıtları ve sevk evrakı
- İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi raporları
Ceza Soruşturması ile Hukuk Davasının Paralel Yürütülmesi
İş kazalarında çoğu zaman ceza soruşturması da başlar. Ceza dosyasındaki bilirkişi raporu ve kusur dağılımı, tazminat davası bakımından güçlü bir dayanak oluşturabilir. Bu nedenle iki dosyanın birbirinden habersiz yürütülmemesi, ceza dosyasına katılma talebinin zamanında yapılması gerekir. Ayrıca sürekli iş göremezlik oranının belirlenmesi süreci, tazminat hesabının temelini oluşturduğundan takvimlenmelidir.
Arabuluculuğa Gidilecekse
İhtiyari arabuluculuk, dava şartı olmasa bile tarafların anlaşmasına imkân verir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta, imzalanan anlaşma belgesinin kapsamıdır. Geniş ibra içeren bir metin, sonradan ortaya çıkacak sağlık sonuçlarına ilişkin talepleri de kapsayacak biçimde yorumlanabilir. Anlaşma metninin talep kalemleri tek tek yazılarak sınırlandırılması önemlidir.
İş kazası dosyaları hem sosyal güvenlik hem iş hukuku hem de ceza boyutuyla ilerler. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; talep türüne göre usul yolu değiştiğinden, dosyanın başında hukuki destek alınması yerinde olur.