İş ilişkisi sona erdiğinde işçinin önünde iki farklı hat vardır: feshin geçersizliğine yönelik talepler ve para alacaklarına yönelik talepler. 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 5510 sayılı Kanun ve iş sağlığı bakımından 6331 sayılı Kanun ekseninde bu iki hattın süreleri birbirinden bağımsız işler. Bir aylık süre bunlardan yalnızca birini ilgilendirir.
Bir Aylık Süre Hangi Talebe Aittir
Fesih bildiriminde sebep gösterilmediği ya da gösterilen sebebin geçerli olmadığı iddiasıyla yürütülecek süreçte, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir ve kaçırıldığında feshin geçersizliğine dayanan talepler ileri sürülemez. Buna karşılık kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ve yıllık izin ücreti gibi alacaklar bu bir aylık süreye değil, kendi zamanaşımı sürelerine tabidir.
Arabuluculuk ve İki Haftalık Dava Süresi
- Başvuru, iş yerinin bulunduğu yer arabuluculuk bürosuna yapılır.
- Anlaşamama halinde düzenlenen son tutanağın tarihi dosyada sabitlenir.
- Feshin geçersizliğine ilişkin dava, son tutanak tarihinden itibaren iki hafta içinde açılır.
- Tutanakta tarafların ve talep konusunun doğru yazıldığı kontrol edilir.
- Para alacakları için de dava şartı olarak arabuluculuk gerektiğinden, talepler tek başvuruda toplanabilir.
Alacak Kalemlerini Ayrıştırmak
- Kıdem ve ihbar tazminatı, feshin kim tarafından ve hangi gerekçeyle yapıldığına bağlıdır
- Fazla çalışma alacağında ispat yükü ve indirim uygulaması ayrı bir hazırlık gerektirir
- Yıllık izin ücreti, iş ilişkisi sona ermeden talep edilemeyen bir kalemdir
- Ücretin bir kısmının kayıt dışı ödendiği iddiası, banka kayıtları ve tanık beyanlarıyla desteklenmelidir
- Sigorta primlerine ve hizmet süresine ilişkin uyuşmazlıklar ayrı bir dava türünü ilgilendirir
Delil Hazırlığında Öncelik Sırası
İşçilik alacağı dosyalarında en güçlü deliller çoğu zaman işverenin elindedir. Bordro, puantaj, giriş çıkış kayıtları, işyeri şahsi dosyası ve ödeme dekontları öncelikle talep edilmelidir. İşçinin kendi elindeki mesaj kayıtları, vardiya çizelgeleri ve kartlı geçiş verileri destekleyici niteliktedir. İbraname veya ödeme belgesi imzalanmışsa, bu belgenin tarihi ve içeriği dosyanın seyrini doğrudan etkiler; bu nedenle imza öncesinde değerlendirilmesi önemlidir.
Takvimi Bozan Usul Hataları
Arabuluculuk başvurusunda karşı tarafın unvanının eksik yazılması, alt işveren ilişkisinde asıl işverenin taraf gösterilmemesi ve son tutanağın geç teslim alınması, iki haftalık sürenin fark edilmeden tükenmesine yol açar. Ayrıca dava dilekçesinde talep edilmeyen bir alacak kaleminin sonradan eklenmesi usul kurallarına bağlıdır; bu nedenle kalemler başlangıçta eksiksiz belirlenmelidir.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar. Fesih biçimi, çalışma süresi ve iş yerindeki kayıt düzeni sonucu değiştirebileceğinden, fesih bildirimi elinize ulaştığı gün dosyanın incelenmesi yerinde olur.