Mobbing iddiaları, iş hukuku dosyaları arasında ispat yükü en ağır olanlardandır. Çünkü iddia tek bir olaya değil, süreklilik gösteren ve çoğu zaman tanıkların da bağımlı çalışan olduğu bir davranış zincirine dayanır. Buna bir de fesih sonrası işleyen kısa usul süreleri eklendiğinde, işçinin haklılığı ile dosyanın akıbeti birbirinden ayrışabilir.
Sistematik Davranışın Belgeye Dönüşmesi
Mobbing tek başına bir kaba söz ya da bir kez yaşanan gerginlik değildir; hedef alınan kişiye yönelik, belirli bir süreye yayılan ve çalışma barışını bozan bir örüntüdür. Bu örüntüyü göstermek için tarih sırasına dizilmiş bir olay günlüğü kurmak gerekir. Her satırda tarih, olayın içeriği, varsa yazılı iz (mesaj, görev yazısı, tutanak) ve olaya tanık olan kişi yer almalıdır. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki işyeri risk değerlendirmesi ve sağlık gözetimi kayıtları da psikososyal etkiyi destekleyen ikinci bir dayanak sunar.
Fesih Sonrası Kritik Bir Aylık Pencere
İş sözleşmesi feshedilmişse ve iş güvencesi kapsamında geçersizlik iddiası gündeme gelecekse, 7036 sayılı Kanun uyarınca fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Bu süre yalnızca bir formalite değil, dava şartına bağlı bir adımdır; kaçırılması hâlinde talep esasa girilmeden reddedilebilir. İşçi kendisi haklı nedenle fesih yapacaksa, 4857 sayılı Kanun bu hakkın öğrenmeden itibaren kısa bir süre içinde kullanılmasını arar. Dolayısıyla mobbing dosyasında iki ayrı sayaç birlikte işler ve ikisi de takvime ayrı ayrı yazılmalıdır.
Delilin Hukuka Uygunluğu
- İşyeri e-postaları ve kurumsal mesajlaşma kayıtları, erişim yetkisi içinde alındığında güçlü delil oluşturur.
- Gizlice yapılan ses kayıtları, elde ediliş biçimi nedeniyle ayrı bir tartışma doğurur; kayda tek dayanak olarak güvenmemek gerekir.
- İşyeri hekimi ve sağlık kuruluşu raporları, iddia ile sağlık durumu arasındaki bağı kurar.
- İş müfettişi şikâyeti ve Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtları, 5510 sayılı Kanun kapsamındaki hak taleplerinde ayrıca işlev görür.
Talep Kalemlerini Doğru Sıralamak
Mobbing dosyalarında talepler genellikle iç içedir: kıdem ve ihbar tazminatı, kötüniyet iddiası, manevi tazminat ve varsa işe iade. Bunların hepsinin aynı yola ve aynı süreye tabi olmadığı unutulmamalıdır. Talepler ayrıştırılmadan tek bir dilekçeye yığıldığında, bir kalemin usulden reddi diğerlerinin de gecikmesine yol açabilir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgi vermek içindir. Fesih türü, işyerinin niteliği ve çalışan sayısı süreleri ve hak kalemlerini değiştirir; kendi durumunuz için bireysel bir değerlendirme almanız yararlı olacaktır.