Sigortalılık başlangıcının tespiti, hizmet süresinin eksik bildirilmesi, prime esas kazancın düşük gösterilmesi veya iş kazasının bildirilmemesi gibi SGK uyuşmazlıkları, iş hukuku dosyalarının en teknik bölümünü oluşturur. Bu alanda hak kaybı çoğu kez esastan değil, başvuru sırasının atlanmasından ve kayıtların toplanmamasından doğar. Aşağıda başvuru zincirinin adımları ve ispat kurgusu ele alınmaktadır.
Dava Şartı Niteliğindeki Ön Başvuru
5510 sayılı Kanun kapsamındaki uyuşmazlıklarda, Kuruma karşı dava açılmadan önce idari başvuru yapılması ve sonucun beklenmesi gerekir. Bu adım atlanırsa dava, esasa girilmeden dava şartı yokluğundan reddedilebilir. Başvurunun yapıldığını gösteren kayıt numarası ve tarih, dosyanın en kritik belgelerinden biridir. Ayrıca Kurumun verdiği cevap yazısı, uyuşmazlığın çerçevesini de belirlediğinden dikkatle okunmalıdır.
İşe İade ile Kesişen Bir Aylık Süre
Fesih kaynaklı taleplerde 7036 sayılı Kanun uyarınca arabuluculuk dava şartıdır ve işe iade bakımından fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aylık başvuru süresi işler. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; kaçırıldığında telafisi bulunmaz. Hizmet tespiti talepleri ile fesse bağlı talepler aynı dosyada birleşmeyebileceğinden, iki ayrı takvim tutulması güvenlidir. 4857 ve 6331 sayılı Kanunlardan doğan yükümlülüklere ilişkin belgeler de bu takvime bağlanmalıdır.
Delil Eksikliği: Bu Alanda En Sık Kaybettiren Nokta
Hizmet tespiti gibi taleplerde beyan tek başına sonuç doğurmaz; resmi kayıtlarla desteklenmesi beklenir. Toplanması gereken başlıca kaynaklar şunlardır:
- Hizmet dökümü, işe giriş bildirgesi ve aylık prim ve hizmet belgeleri
- Bordrolar, banka ücret ödemeleri ve varsa avans kayıtları
- İşyeri sicil dosyası, vardiya çizelgeleri, giriş-çıkış kayıtları
- Aynı dönemde çalışan ve kayden tespit edilebilen tanıkların bilgileri
- İş kazası dosyasında olay tutanağı, hastane kayıtları ve müfettiş raporu
Tanık Deliline Yaklaşım
Bu dosyalarda tanık beyanı önemlidir; ancak tanığın aynı işyerinde kayıtlı çalışmış olması ve beyanının belgelerle çelişmemesi beklenir. Komşu işyeri çalışanları veya kayden ilişkisi bulunmayan kişiler üzerine kurulan bir tanık listesi, yargılamanın ilerleyen aşamasında dosyayı zayıflatabilir. Tanık listesi hazırlanmadan önce hizmet dökümlerinden çapraz kontrol yapılması yerinde olur.
Kurum Cevabı Olumsuzsa Sıradaki Adımlar
- Cevap yazısındaki ret gerekçesi, hangi belge eksikliğine dayandığı yönünden okunur.
- Eksik kayıt idari yoldan tamamlanabiliyorsa yeni başvuru yapılır.
- Yargı yoluna gidilecekse görevli iş mahkemesi ve yetki noktası netleştirilir.
- Talep kalemleri dönem dönem ayrıştırılarak, zamanaşımına uğrayan kısımlar ayrılır.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirmedir. Sigortalılık türü ve çalışma döneminin mevzuatı süreleri ve ispat ölçütlerini değiştirebileceğinden, başvuru öncesinde hizmet dökümünüz üzerinden hukuki değerlendirme almanız faydalı olacaktır.