Hizmet tespiti, prim gün sayısının düzeltilmesi, işe giriş bildirgesinin geç verilmesi ya da iş kazası sonrası kurum işlemleri gibi uyuşmazlıklarda sonucu belirleyen iki eksen vardır: ispat yükünün nasıl karşılandığı ve davanın doğru mahkemede açılıp açılmadığı. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar bu iki ekseni birlikte şekillendirir.
Uyuşmazlığı Doğru Adlandırmak
SGK ile yaşanan her sorun aynı hatta ilerlemez. Kurumun idari para cezası veya idari nitelikteki bir işlemi ile sigortalılık statüsüne ilişkin bir tespit talebi farklı yollara tabidir. İşçi ile işveren arasındaki alacak uyuşmazlığı ise iş mahkemesinin alanındadır ve kuruma yöneltilecek talepten ayrı kurgulanmalıdır. Uyuşmazlığın adı yanlış konulduğunda, sağlam deliller bile yanlış mercide değersizleşir.
Zorunlu Ön Aşamalar Gözden Kaçmasın
İşçi ve işveren arasındaki bazı alacak taleplerinde dava şartı niteliğinde arabuluculuk aşaması bulunur; buna karşılık kuruma yöneltilen bazı talepler için önce idari başvuru yapılması beklenir. Hangi talebin hangi ön aşamaya tabi olduğu dilekçe yazılmadan önce netleştirilmelidir. Ön aşaması atlanan talep, esası tartışılmadan usulden reddedilebilir.
İspat Stratejisinin Omurgası
Bu dosyalarda ispat, tek bir belgeye değil birbirini doğrulayan bir zincire dayanır. Zincirin halkaları genellikle şu kaynaklardan gelir:
- İşyeri kayıtları, puantaj ve ücret bordroları
- Banka hesap hareketlerindeki düzenli ödemeler
- Aynı dönemde aynı işyerinde çalışan komşu işyeri tanıkları
- Kurum kayıtları ile işveren beyanları arasındaki farklar
- İş kazası dosyalarında tutanak, kaza bildirimi ve sağlık kayıtları
Tanık beyanı önemlidir; ancak yazılı kayıtla desteklenmeyen beyanın tek başına taşıdığı ağırlık sınırlıdır. Bu nedenle her tanığın hangi olguyu doğrulayacağı önceden eşleştirilmelidir.
Uzlaşma mı Dava mı Sorusunun Zamanlaması
İşverenle yürütülen görüşmeler devam ederken zamanaşımı ve hak düşürücü nitelikteki takvimlerin durmadığı unutulmamalıdır. Görüşme masasında geçen her ay, ispat imkânını da zayıflatabilir; tanıklar erişilemez hâle gelir, kayıtlar arşive kalkar. Bu yüzden müzakere süreci başlarken delil toplama işi bitmiş olmalı, uzlaşma tercihi eldeki delilin gücü bilinerek yapılmalıdır.
Dosya Hazırlığında İzlenecek Sıra
- Çalışılan dönem, işyeri ve statü bir zaman çizelgesine dökülür.
- Kurum kayıtları temin edilir ve fiilî durumla karşılaştırılır.
- Her iddia için hangi delilin sunulacağı tabloya yazılır.
- Ön aşama gerekiyorsa tamamlanır ve belgesi saklanır.
- Talepler, hesaplanabilir kalemler hâlinde ayrı ayrı yazılır.
Değerlendirme
Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında güçlü dosya, çok sayıda belge değil birbiriyle çelişmeyen belgelerdir. Bu metin genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; çalışma döneminiz, işyeri kayıtlarının durumu ve kurum işlemlerinin niteliği sonucu doğrudan etkileyeceğinden, adım atmadan önce bir avukattan görüş almanız uygun olur.