İş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar, 4857 sayılı İş Kanunu ve usul yönünden 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu çerçevesinde yürür; sigortalılık boyutu ise 5510 sayılı Kanuna dayanır. Bu rehber, SGK kaynaklı uyuşmazlıklar ile kıdem tazminatı hesabının kesişimini ele alır.
Zorunlu Arabuluculuk Aşaması
İşçi ile işveren arasındaki alacak ve tazminat uyuşmazlıklarında, dava açmadan önce arabulucuya başvurulması bir dava şartıdır. Bu aşama atlanırsa dava usulden reddedilir. Arabuluculuk tutanağının kapsamı, sonraki dava için de belirleyici olduğundan, hangi alacak kalemlerinin görüşüldüğü net biçimde yansıtılmalıdır.
Hizmet Süresinin Tespiti
Kıdem hesabının temeli, çalışılan sürenin doğru belirlenmesidir. SGK kayıtları ile fiilî çalışma arasında uyuşmazlık varsa, hizmet tespiti gündeme gelir. Bu davada işe giriş-çıkış tarihleri, ücretin gerçek tutarı ve çalışmanın sürekliliği ortaya konmalıdır.
- SGK işe giriş ve çıkış bildirgeleri
- Ücretin gerçek tutarını gösteren ödeme kayıtları
- İşyerinde çalışmayı doğrulayan tanık ve belgeler
- Fazla çalışma ve ek ödemelere ilişkin kayıtlar
Kıdem Tazminatının Unsurları
Kıdem tazminatı, çalışma süresi ve giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır. Giydirilmiş ücrete, düzenli ödenen ikramiye, yol ve yemek gibi ek menfaatler dahil edilebilir. Bu kalemlerin belgeyle gösterilmesi, hesaplanan tutarı doğrudan etkiler.
İş Sağlığı ve Güvenliği Boyutu
İş kazası veya meslek hastalığı iddialarında 6331 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülükler de değerlendirmeye girer. Bu durumda uyuşmazlık, yalnızca alacak değil, sorumluluk ve tazminat boyutuyla da genişleyebilir.
Buradaki açıklamalar geneldir. Hizmet süresi ve tazminat hesabı her iş ilişkisinin somut koşullarına göre değiştiğinden, olayınıza özgü değerlendirme için hukuki destek alınması önerilir.