Hizmet süresine ve kıdem tazminatı hesabına ilişkin uyuşmazlıklarda çoğu zaman iki farklı muhatap vardır: işveren ve Sosyal Güvenlik Kurumu. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar ekseninde bu rehber, talebin muhatabına göre değişen usul kurallarına ve süre yönetimine odaklanır; çünkü bu iki yol aynı dilekçeyle yürütülemez.
Muhatap Değişince Usul de Değişir
İşçi ile işveren arasındaki kıdem, ihbar, fazla çalışma ve yıllık izin alacakları bakımından dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır; bu adım atlanırsa dava usulden reddedilir. Buna karşılık hizmet tespiti gibi Kuruma yöneltilen taleplerde durum farklıdır ve Kurumun taraf olduğu bu uyuşmazlıklar arabuluculuk şartına tabi tutulmamıştır. Aynı dosyada her iki talep birlikte ileri sürülecekse, dava şartı bakımından ayrıştırma yapılması gerekir.
Hangi Mahkeme, Hangi Şehir?
İş hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda iş mahkemeleri görevlidir; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar. Yer bakımından ise davalının yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir. İşçi lehine öngörülen bu seçimlik imkân, işverenin merkezi başka ilde olsa dahi işin görüldüğü yerde dava açılmasını mümkün kılar. İş sözleşmesine konulan aksi yöndeki yetki kayıtları bu koruma karşısında sonuç doğurmaz.
Kıdem Hesabını Doğru Kurmak
- Giriş ve çıkış tarihlerini SGK hizmet dökümüyle karşılaştırın; eksik gün bildirimlerini işaretleyin.
- Aralıklı çalışmalarda hangi dönemlerin birleştirileceğini ayrı ayrı değerlendirin.
- Giydirilmiş ücrete dâhil edilecek yol, yemek ve ikramiye gibi kalemleri belgeleyin.
- Asıl işveren-alt işveren ilişkisi varsa her iki tarafı da dosyaya dâhil edin.
- Fesih sebebini ve bildirim tarihini gösteren belgeyi saklayın.
Tebligat Gecikmesi ve Kaçırılan Süreler
- Fesih bildiriminin geç tebliği, işe iade başvurusu için öngörülen kısa süreyi eritir.
- Arabuluculuk davetinin ulaşmaması, tarafın yokluğunda tutanak düzenlenmesine yol açar.
- Son tutanak tarihinden itibaren dava açma süresi işler; bu tarih mutlaka not edilmelidir.
- Kurum işlemlerine karşı itirazlarda tebliğ tarihi ayrı bir takvim başlatır.
- Adres değişikliğinin işverene ve Kuruma bildirilmemesi, bildirimlerin dönmesine sebep olur.
Kapanış
Aynı çalışma ilişkisinden doğan talepler farklı usullere tabi olabildiğinden, dosyanın baştan doğru ayrıştırılması sonucu belirler. Hizmet dökümü ve fesih belgeleriyle birlikte hukuki değerlendirme alınması, hem dava şartı hem süre riskini erkenden ortadan kaldırır.