Kişisel veri uyuşmazlıklarında açık rıza tartışması genellikle rızanın alınıp alınmadığıyla başlar, ancak asıl mesele rızanın geçerli biçimde alınıp alınmadığıdır. Bir kutucuğun işaretlenmiş olması tek başına yeterli sayılmayabilir. Bu rehber, açık rızaya dayanan işlemelerde ispat sorununu ve başvuru takviminin nasıl kurulacağını ele alır.
Üç unsur birlikte gösterilmelidir
6698 sayılı Kanun açık rızayı belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onay olarak tanımlar. Bu üç unsurdan biri eksikse rıza geçerli olmaz. Uygulamada en sık tartışılan başlık özgür irade unsurudur: hizmetin sunulması rıza verilmesine bağlanmışsa, kişinin gerçek bir seçim yapıp yapmadığı sorgulanır. Rızanın kapsamı bakımından ise tek bir onayla birbirinden farklı işleme amaçlarının kapsanması ayrı bir sorun yaratır.
Kaydın kendisi neyi göstermelidir
- Onayın verildiği an; tarih, saat ve kaynak bilgisi
- Onay anında ekranda gösterilen metnin o tarihteki sürümü
- Onayın hangi amaç için alındığını gösteren ayrıştırılmış kayıt
- Rızanın hizmet şartına bağlanmadığını gösteren akış kaydı
- Rıza geri alındıysa geri alma talebinin tarihi ve buna verilen yanıt
Geri almanın tarihi neden önemli
Açık rıza her zaman geri alınabilir; geri alma tarihinden sonraki işlemeler bakımından rıza artık dayanak oluşturmaz. Bu nedenle uyuşmazlıkta iki ayrı dönem oluşur ve her dönem ayrı değerlendirilir. Geri alma talebinin kayıt bırakan bir kanaldan iletilmesi, bu ayrımın yapılabilmesinin ön şartıdır. Sözlü olarak iletildiği söylenen taleplerde tarih tartışması dosyayı kilitler.
Rıza dışı dayanaklara geçiş savunması
Veri sorumlusunun sık başvurduğu savunmalardan biri, işlemenin esasen rızaya değil kanunda öngörülen başka bir sebebe dayandığıdır. Bu savunmayla karşılaşıldığında, iddia edilen sebebin somut işleme faaliyetiyle örtüşüp örtüşmediği incelenmelidir; sözleşmenin kurulması için gerekli olan veri ile pazarlama amacıyla işlenen veri aynı gerekçeye dayandırılamaz. Bu nedenle başvuruda hangi veri kategorisi için itiraz edildiği ayrı ayrı yazılmalıdır.
Takvimi kayıtların ömrüne göre kurmak
- Veri sorumlusuna başvuru, kayıt bırakan bir kanaldan yapılır ve tarihi not edilir.
- Cevap süresi ile Kurula şikâyet süresinin ayrı ayrı işlediği dikkate alınır.
- 5651 sayılı Kanun kapsamındaki kayıtların saklama süresi sınırlı olduğundan tespit talepleri öne alınır.
- Cevabın geldiği tarih ve ekleri, ilk başvuru dosyasıyla birlikte saklanır.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Rızanın alınma biçimi, işleme amacı ve tarihler sonucu değiştirebileceğinden, somut olayınızda hukuki görüş alınması yerinde olur.