Kişisel verilerin işlenmesinde açık rıza, sıkça başvurulan ancak en kolay sakatlanan hukuki sebeptir. 6698 sayılı KVKK ve internet yayınları bakımından 5651 sayılı Kanun çerçevesinde yürüyen uyuşmazlıklarda tartışma çoğu zaman rızanın alınıp alınmadığı değil, alınan rızanın geçerli sayılıp sayılmayacağı üzerinedir. Başvuru sürecinde ise takvim disiplini, iddianın kendisi kadar belirleyicidir.
Açık Rıza Ne Zaman Tartışmaya Açılır
Geçerli bir açık rızanın belirli bir konuya ilişkin olması, bilgilendirmeye dayanması ve özgür iradeyle açıklanması gerekir. Uygulamada bu üç unsurdan biri eksik kaldığında rıza sakatlanır.
- Hizmetin alınabilmesi rızaya bağlanmışsa özgür irade tartışmalı hâle gelir.
- Tek bir kutucukla birden fazla amaca birlikte rıza alınması, belirlilik ölçütünü zedeler.
- Aydınlatma yükümlülüğü yerine getirilmeden alınan rıza, bilgilendirmeye dayanmaz.
- Rızanın her zaman geri alınabileceği; geri alma sonrası işlemenin dayanağının kalmayabileceği gözden kaçırılır.
Veri Sorumlusuna Başvuru: Zorunlu İlk Halka
Kurula doğrudan şikâyet yolu kural olarak kapalıdır; önce veri sorumlusuna başvurmak gerekir. Bu başvuru yazılı olarak veya kayıtlı elektronik posta gibi doğrulanabilir yöntemlerle yapılmalı, talep açık biçimde belirtilmelidir. Veri sorumlusu, başvuruyu en geç otuz gün içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür. Başvuru dilekçesinde hangi verinin, hangi işlemin ve hangi talebin konu edildiği net yazılmazsa, verilen cevap da soyut kalır ve sonraki aşama zayıflar.
Kurula Şikâyette Süre Takvimi
Veri sorumlusunun cevabı yetersizse ya da hiç cevap verilmezse Kurula şikâyet yolu açılır. Bu aşamada iki süre birlikte işler: cevabın öğrenilmesinden itibaren işleyen süre ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren geçerli olan üst sınır. Cevabın gecikmesi hâlinde beklemeye devam etmek, üst sınırın dolmasına yol açabilir. Bu nedenle başvuru tarihi, cevap tarihi ve şikâyet tarihi tek bir tabloda tutulmalıdır.
Log, Aydınlatma Metni ve Ekran Görüntüsü
İspat tarafında veri sorumlusu ile ilgili kişinin elindeki imkânlar farklıdır. İlgili kişi bakımından en işlevsel deliller; rıza alınırken görüntülenen ekranın kaydı, aydınlatma metninin o tarihli hâli, gönderilen ticari iletiler ve başvuru yazışmalarıdır. Veri sorumlusu tarafında ise işleme envanteri, saklama ve imha politikası ile sistem kayıtları savunmanın omurgasını oluşturur. Her iki taraf için de tarihli kayıt tutma alışkanlığı, sonradan üretilemeyecek bir avantaj sağlar.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Veri kategorisi, işleme amacı ve başvuru tarihleri sürecin sonucunu değiştirdiğinden, somut başvurunuz için hukuki değerlendirme almanız önerilir.