Kişisel veri uyuşmazlıklarında ispat yükü büyük ölçüde veri sorumlusundadır; ancak ilgili kişinin başvuru takvimini doğru işletmesi de sonucu belirler. 6698 sayılı KVKK ve 5651 sayılı Kanun ekseninde hazırlanan bu rehber, açık rızanın geçerliliğini ve başvuru sürelerinin işleyişini ele alır.
Açık Rıza Ne Zaman Geçersiz Sayılır
Açık rıza; belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan bir irade beyanıdır. Uygulamada en sık karşılaşılan sakatlıklar şunlardır:
- Hizmetin sunulmasının rızaya bağlanması, yani rızanın koşul hâline getirilmesi
- Aydınlatma metniyle rıza metninin tek bir onay kutusunda birleştirilmesi
- Rızanın kapsamının belirsiz ve genel ifadelerle çizilmesi
- Önceden işaretlenmiş kutucuklarla alınan onaylar
- Geri alma imkânının fiilen kullanılamaz hâle getirilmesi
Rızanın alındığı ana ilişkin arayüz görüntüsü, sürüm bilgisi ve zaman kaydı bulunmuyorsa, veri sorumlusunun ispat imkânı ciddi biçimde zayıflar.
Başvuru Takvimi
İlgili kişinin izleyeceği yol kademelidir. Önce veri sorumlusuna başvurulur; veri sorumlusunun talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırması beklenir. Başvurunun reddedilmesi, verilen yanıtın yetersiz bulunması hâlinde yanıtın öğrenilmesinden itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyet yoluna gidilir. Veri sorumlusuna başvurulmadan doğrudan yapılan şikâyet, usul yönünden sonuçsuz kalır.
Yanıt ve Tebligat Gecikmesinin Sonucu
Veri sorumlusunun hiç yanıt vermemesi hâlinde de süre işlemeye devam eder; bu nedenle otuz günlük yanıt süresinin dolduğu tarih takvime işlenmelidir. Yanıtın posta yoluyla gönderildiği ve ilgili kişiye geç ulaştığı durumlarda, zarfın üzerindeki tarih ile teslim tarihi arasındaki fark belgelenmelidir. Başvurunun kayda alındığını gösteren belge saklanmadığında, sonraki aşamada başvurunun hiç yapılmadığı savunmasıyla karşılaşılır.
Başvuru Dilekçesinde Bulunması Gerekenler
Dilekçede kimlik bilgileri, hangi verinin hangi işleme faaliyetine konu olduğu, talebin türü ve dayanağı açıkça yazılmalıdır. Silme, yok etme, aktarılan üçüncü kişilere bildirim veya işlemenin sınırlandırılması taleplerinden hangilerinin ileri sürüldüğü kalem kalem gösterilmelidir. Talebin belirsiz olması, yanıtın da belirsiz gelmesine yol açar.
İnternet Yayınlarıyla Kesişen Alan
Kişisel veriye ilişkin talep aynı zamanda bir internet yayınından kaynaklanıyorsa, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik ve erişim yolları ayrıca değerlendirilir. Bu iki yol birbirinin alternatifi değil, farklı sonuçlar doğuran paralel yollardır.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeveyi göstermek içindir; işlenen verinin niteliği ve veri sorumlusunun yapısı süreci değiştirebileceğinden, başvurunuzun içeriğini gönderim öncesinde hukuki açıdan gözden geçirmeniz önerilir.