Kişisel verilerin işlenmesinde açık rıza, hem veri sorumluları hem de ilgili kişiler için sık yanlış anlaşılan bir kavramdır. Bu rehber KVKK / 6698 çerçevesinde açık rızanın sınırlarını ve başvuru sürecini ele alır.
Açık Rıza Ne Zaman Gerekir
Kişisel veri işlemenin tek hukuki dayanağı açık rıza değildir. Kanunda sayılan diğer işleme şartları varsa, ayrıca rıza aranmayabilir. Bu nedenle bir işlemin rızaya dayanıp dayanmadığının doğru tespiti, hem uyumun hem de itirazın çıkış noktasıdır. Rıza, özgür iradeyle, belirli bir konuya ilişkin ve bilgilendirmeye dayalı olmalıdır.
Rızanın Geri Alınabilirliği
İlgili kişi, verdiği açık rızayı geri alma hakkına sahiptir. Geri alma ileriye etkili sonuç doğurur; bu tarihten sonra rızaya dayalı işlemenin sürdürülmesi hukuka aykırılık oluşturabilir. Veri sorumlusunun geri alma taleplerini işletebilecek bir mekanizma kurması beklenir.
İlgili Kişi Başvurusunun Adımları
- Talebin veri sorumlusuna açık ve belgelenebilir biçimde iletilmesi
- Veri sorumlusunun yanıt vermesi gereken sürenin takibi
- Yanıt gelmez veya yetersiz kalırsa kurula başvuru hattının değerlendirilmesi
- Talep ve yanıtların tarih sırasıyla dosyalanması
Aydınlatma ile Rızanın Karıştırılmaması
Aydınlatma yükümlülüğü ile açık rıza farklı kurumlardır. Aydınlatma her işlemede yapılmalıdır; rıza ise yalnızca dayanağın rıza olduğu hâllerde gerekir. İki metnin iç içe geçirilmesi, rızanın geçersiz sayılmasına yol açabilir.
İdari ve Adli Yol
Veri ihlali hâlinde ilgili kişi, idari başvuru yolunun yanında maddi ve manevi zararları için genel hukuk yollarına da başvurabilir. Bu iki yolun birbirini nasıl etkilediği baştan planlanmalıdır.
Veri işleme süreçleri her kurumda farklı yapılandırılır; küçük bir metin farkı sonucu değiştirebilir. Somut durumunuz için belgelerinizi hazırlayarak bir hukukçuya danışmanız faydalı olacaktır.