Açık rıza, kişisel veri işlemenin hukuki sebeplerinden yalnızca biridir; buna rağmen uygulamada her işleme faaliyetinin dayanağı olarak gösterilmeye çalışılır. 6698 sayılı KVKK bakımından asıl soru, rızanın alınıp alınmadığı değil, alınan rızanın geçerlilik koşullarını taşıyıp taşımadığıdır. Bu yazı, geçerlilik tartışmasının nasıl delillendirileceğini ve başvurunun ne zaman yapılacağını ele alır.
Geçerlilik Üç Koşula Bağlıdır
Rızanın belirli bir konuya ilişkin olması, bilgilendirmeye dayanması ve özgür iradeyle açıklanması gerekir. Bu üç koşuldan biri eksikse, alınmış bir onay kutusu tek başına sonuç doğurmaz. Özellikle hizmetin sunulmasının rıza verilmesi şartına bağlandığı hâllerde, iradenin özgür sayılıp sayılmayacağı ciddi biçimde tartışılır.
Karşı Tarafın Kayıtları Sizin Deliliniz Olabilir
- Onayın alındığı ekranın o tarihteki hâli ve metin sürümü
- Onay kaydının zaman bilgisiyle birlikte tutulduğu sistem kaydı
- Rızanın kapsamını gösteren ayrı ayrı seçim alanları
- Rızanın geri alınmasına ilişkin talebin ve sonrasındaki işlemenin kaydı
Rızanın alındığını gösterme yükümlülüğü veri sorumlusunda olduğundan, başvuru dilekçesinde bu kayıtların açıkça istenmesi stratejik değer taşır. Kaydın sunulamaması, iddianın kendisi kadar güçlü bir sonuç doğurabilir.
Rızanın Geri Alınmasından Sonrası
Rıza her zaman geri alınabilir ve geri alma anından itibaren işlemenin durması beklenir. Bu nedenle geri alma bildiriminin tarihi, dosyada ayrı bir kırılma noktasıdır. Bildirimden sonra gönderilen ileti veya devam eden işleme faaliyeti, ihlalin somut kanıtı hâline gelir. Bildirimin, karşı tarafın ilan ettiği kanaldan ve tarihi sabitlenebilir biçimde yapılması bu yüzden önemlidir.
Başvuru Sırasını Bozmamak
Kural olarak önce veri sorumlusuna başvurulur; yanıt verilmemesi ya da yanıtın yetersiz olması hâlinde Kurula şikâyet yolu açılır. Bu sıranın atlanması, şikâyetin esasa girilmeden değerlendirilmesine yol açabilir. Ayrıca içerik yayına ilişkin bir boyut varsa, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki ayrı başvuru yolu da eş zamanlı değerlendirilmelidir.
İdari Süreç mi, Tazminat Talebi mi
Veri sorumlusunun rızayı yenileme veya işlemeyi durdurma önerisi, çoğu dosyayı çözer. Ancak zarar doğmuşsa, idari süreçle yetinilmesi tazminat talebini zayıflatabilir; çünkü kapanmış bir dosyada delil toplama imkânı daralır. Anlaşma yönünde adım atmadan önce, doğan zararın belgelenip belgelenemediği ve talebin kapsamı yazılı olarak belirlenmelidir.
Kapanış
Bu metin genel bilgilendirme sağlar; her veri işleme faaliyetinin hukuki sebebi ayrı biçimde değerlendirilir. Başvuru yapmadan önce elinizdeki kayıtları hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz uygun olur.