Kişisel verilerin açık rızaya dayalı olarak işlendiği durumlarda uyuşmazlığın merkezinde genellikle tek bir soru bulunur: verilen rıza gerçekten geçerli miydi? Bu sorunun cevabı, veri sorumlusunun elindeki belgelerle ortaya konur. Aşağıda 6698 sayılı KVKK ve 5651 sayılı Kanun ekseninde, başvuru sırası ile belgelendirme eksikliğinin etkisi ele alınmıştır.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru Zorunludur
KVKK, ilgili kişinin doğrudan Kurula gitmesini değil, önce veri sorumlusuna başvurmasını öngörür. Başvuru yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle yapılır. Veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür. Bu ilk adım atlanırsa, Kurula yapılan şikâyet usul yönünden değerlendirme dışı kalabilir.
Açık Rızanın Geçerlilik Ölçütleri
Açık rıza; belirli bir konuya ilişkin olmalı, bilgilendirmeye dayanmalı ve özgür iradeyle açıklanmalıdır. Uygulamada en çok tartışılan noktalar şunlardır:
- Rızanın hizmetin verilmesi için ön koşul hâline getirilmesi
- Aydınlatma metni ile rıza metninin tek bir kutucukta birleştirilmesi
- Farklı amaçlar için tek bir toplu rıza alınması
- Rızanın geri alınmasına ilişkin yolun gösterilmemesi
- Açık rıza gerekmeyen hâllerde gereksiz yere rızaya dayanılması
Kurula Şikâyette Süre Hesabı
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihi ve iletim şekli kayda geçirilir.
- Cevap verilmişse, cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz günlük süre işlemeye başlar.
- Her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış günlük süre gözetilir.
- Cevap hiç verilmemişse, otuz günlük yanıt süresinin dolduğu tarih esas alınır.
- Şikâyet dilekçesine, başvuru ve cevap yazışmalarının tamamı eklenir.
Belgelendirme Eksikliği Nerede Ortaya Çıkar
İlgili kişi tarafında en sık görülen eksik, başvurunun gönderildiğini gösteren kaydın saklanmamasıdır. Veri sorumlusu tarafında ise rızanın alındığı anın, sürümün ve metnin arşivlenmemesi sorun yaratır. Verinin internet ortamındaki yayımıyla bağlantılı taleplerde 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik kaldırma yolu ayrıca işletilebilir; iki yol birbirini tamamlar niteliktedir.
Bu metin genel bilgi sunar. Veri işleme faaliyetinin türü ve hukuki dayanağı değiştikçe başvuru stratejisi de farklılaşır; somut olayda belgelerinizle birlikte değerlendirme yaptırmanız yerinde olur.