Açık rızaya dayandırıldığı söylenen bir veri işleme faaliyetine karşı çıkmak isteyen kişinin asıl zorluğu çoğu zaman hukuki gerekçe bulmak değil, doğru kapıyı doğru zamanda çalmaktır. Bu rehber 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ekseninde açık rıza tartışmasının başvuru ve itiraz basamaklarını, süre yönetimini ve usulden ret riskini ele alır.
Önce rızanın geçerliliği tartışılır
Açık rıza; belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan bir beyandır. Uygulamadaki itirazların çoğu bu üç unsurdan birinin eksikliğine dayanır: hizmetin verilmesinin rıza şartına bağlanması, tek bir onay kutusuna birbirinden farklı amaçların sıkıştırılması ya da aydınlatma metninin rıza anında hiç gösterilmemesi. Dilekçede hangi unsurun eksik kaldığını tek tek göstermek, genel nitelikli şikâyet metinlerine göre çok daha güçlü sonuç verir.
Veri sorumlusuna başvuru bir seçenek değil ön koşuldur
Kurula şikâyet yolunun açılabilmesi için önce veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılması gerekir. Bu adım atlandığında dosya esasa girilmeden usulden reddedilir ve bu sırada işleyen süre geri getirilemez. Başvurunun kimliği doğrulanabilir bir kanaldan yapılması, talebin (silme, yok etme, aktarımın durdurulması, düzeltme) açıkça yazılması ve gönderim kaydının saklanması şarttır. Kayıtlı elektronik posta veya noter kanalı, tebliğ tarihini tartışmasız hâle getirir.
Süre takvimini iki kolonlu kurun
- Birinci kolon: veri sorumlusuna başvuru tarihi ve kanunda öngörülen cevap süresinin son günü.
- İkinci kolon: cevabın tebliği ya da cevapsız kalma hâli üzerine şikâyet için işleyen süre.
- Her iki kolonda da son günden birkaç gün öncesine bir ara kontrol işareti koyun.
- Cevap eksik veya yanıltıcıysa hangi talebe cevap verilmediğini yazılı olarak tespit edin.
Usule aykırı işlem nasıl doğar
En sık karşılaşılan hatalar; başvurunun veri sorumlusu yerine tedarikçiye veya bir çalışana yapılması, talep konusunun dilekçede hiç yazılmaması, vekâletname ibraz edilmeden üçüncü kişi adına başvurulması ve aynı konuda şikâyet ile dava yollarının çelişkili biçimde eşzamanlı işletilmesidir. Bu hatalar esasa ilişkin haklılığı ortadan kaldırmaz; ancak dosyanın baştan kurulmasını gerektirir ve geçen süre, verinin silinmesini fiilen anlamsız kılabilir.
Şikâyet sonrası için hazırlık
Kurul kararı, ilgili kişinin tazminat hakkını ortadan kaldırmaz; aynı olay maddi ve manevi zarar iddiasıyla genel mahkemelerde ayrıca ileri sürülebilir. Bu nedenle başvuru aşamasında toplanan ekran görüntüleri, kayıt çıktıları, sözleşme ve aydınlatma metninin farklı sürümleri tarih bilgisiyle birlikte arşivlenmelidir. Rızanın geri alındığı ana ilişkin kayıt, sonraki aşamaların en belirleyici delili olur.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosyanın olgu örgüsü, başvuru mercii ve süre hesabı farklılık gösterebileceğinden somut olayınız için bir avukattan görüş almanız yerinde olur.