İnternette yıllar önce yayımlanmış bir haberin, forum kaydının veya arama motoru sonucunun kişinin bugünkü hayatını orantısız biçimde etkilemesi, unutulma hakkı tartışmasının çıkış noktasıdır. 6698 sayılı KVKK ilgili kişiye verisinin silinmesini ve sonuçlardan çıkarılmasını isteme imkânı verirken, 5651 sayılı Kanun içerik ve erişim boyutunda ayrı bir yol açar. Bu rehber talebin hangi sırayla ve hangi zaman diliminde ileri sürüleceğine odaklanır; çünkü uygulamada kaybedilen dosyaların önemli bölümü esastan değil, sıralama ve süre hatasından kaybedilir.
Hangi Kapı Önce Çalınmalı
Unutulma hakkı tek bir mercie değil, en az üç ayrı yola bakar: içeriği yayımlayan siteye yapılan kaldırma talebi, arama motoruna yapılan sonuçlardan çıkarma talebi ve veri sorumlusuna KVKK kapsamında yapılan yazılı başvuru. Bunlar birbirinin alternatifi değil, farklı sonuç doğuran ayrı kanallardır. Arama sonucundan çıkarma içeriğin kendisini ortadan kaldırmaz; içeriğin kaldırılması ise önbellek ve ayna yayınları kendiliğinden temizlemez. Talebin kapsamı baştan dar çizildiğinde, sonradan yapılan itirazda kapsamı genişletmek çoğu kez yeni bir başvuru anlamına gelir ve süre yeniden tartışılır.
Sürenin İşlemeye Başladığı An
En yaygın yanılgı, sürenin içeriğin yayımlandığı tarihten başlatıldığı varsayımıdır. Oysa başvuru ve şikâyet süreleri, veri sorumlusunun cevabının ilgili kişiye ulaştığı ya da cevap verilmeksizin mevzuatta öngörülen cevap süresinin dolduğu ana bağlanır. Bu nedenle başvurunun gönderim biçimi doğrudan delil değeri taşır. Kayıtlı elektronik posta, noter ihtarı, güvenli elektronik imzalı ileti veya veri sorumlusunun sisteminde kayıtlı adres üzerinden yapılan başvurularda tarih tartışmasız olur; sıradan bir iletişim formu üzerinden yapılan başvuruda ise tarihin ispatı başvurana kalır.
Usule Aykırı Başvurunun Bedeli
- Kimlik ve varsa vekâlet ilişkisini gösteren belgenin eklenmemesi nedeniyle başvurunun hiç yapılmamış sayılması
- Talebin hangi bağlantıya ve hangi ifadeye yöneldiğinin tek tek gösterilmemesi
- Veri sorumlusu yerine yalnızca içerik sağlayıcıya yazılıp cevabın beklenmesi
- Ret cevabından sonra öngörülen şikâyet yolu atlanarak doğrudan dava yoluna gidilmesi
Ret Halinde İtiraz Kurgusu
Ret gerekçesi genellikle güncellik, kamu yararı veya haber değeri üzerine kurulur. İtiraz metni bu gerekçeyi doğrudan hedeflemelidir: kişinin kamusal rol taşımadığı, aradan geçen sürenin bilginin güncelliğini yitirmesine yol açtığı ve içeriğin bugünkü etkisinin somut bir zarara dönüştüğü ayrı ayrı gösterilmelidir. İtiraz ekinde ekran görüntüleri tarihli alınmalı, bağlantı adresi görünür olmalı ve aynı içeriğin kopya yayınları da listeye eklenmelidir.
Takvim ve Dosya Düzeni
Başvuru tarihi, cevap tarihi, ret gerekçesi ve şikâyet son günü tek bir tabloda tutulduğunda hangi bağlantı için hangi aşamada olunduğu karışmaz. Çok sayıda bağlantı içeren dosyalarda her bağlantıya ayrı satır açmak, kısmi kabul hallerinde kalan taleplerin gözden kaçmasını önler.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte bilgilendirmedir. İçeriğin niteliği, kişinin konumu ve yayının yaşı sonucu değiştirebileceğinden, talebin şekli ve zamanlaması bakımından somut dosyaya özgü hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.