Bir şirketin veri işlemesini açık rızaya dayandırması, tek başına o işlemeyi hukuka uygun hâle getirmez. Rızanın geçerliliği kadar, ilgili kişinin hakkını kullanırken izlediği başvuru sırası ve süre de sonucu belirler. Aşağıdaki değerlendirme 6698 sayılı KVKK ile içerik ve erişim boyutunda 5651 sayılı Kanun çerçevesinde yapılmıştır.
Açık Rıza Gerçekten Geçerli mi?
Kanun açık rızayı belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onay olarak tanımlar. Bu üç unsurdan biri eksikse rıza geçersizdir. Pratikte en tartışmalı unsur özgür iradedir: hizmetin alınması rıza verilmesi şartına bağlanmışsa, rızanın özgürce verildiğinden söz etmek güçleşir. Aynı şekilde sözleşmenin ifası için zaten gerekli olan bir işleme rıza alınması, veri sorumlusunun lehine sonuç doğurmaz; aksine hangi hukuki sebebe dayanıldığının belirsizleşmesine yol açar.
Veri Sorumlusuna Başvuru: Biçim ve Takvim
Yol haritasının ilk durağı Kurul değil, veri sorumlusudur. Doğrudan Kurula yapılan şikâyet, ön başvuru şartı tamamlanmadığı için işleme alınmayabilir. Başvuru yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle yapılır ve veri sorumlusunun en geç otuz gün içinde cevap vermesi beklenir. Başvuruda talebin ne olduğu açıkça yazılmalıdır: verinin silinmesi mi, düzeltilmesi mi, aktarıldığı üçüncü kişilere bildirim mi isteniyor?
Kurula Şikâyet Aşamasında Yapılan Klasik Hata
- Cevap süresinin dolmasını beklemeden şikâyette bulunmak
- Başvurunun veri sorumlusuna ulaştığını gösteren kaydı saklamamak
- Cevap geldikten sonra şikâyet için tanınan süreyi kaçırmak
- Talebi genel ifadelerle yazıp hangi verinin hangi işlemeye konu olduğunu göstermemek
Kanun, cevabın öğrenilmesinden itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyet imkânı tanır. Bu iki sürenin birlikte işlediği unutulursa hak arama yolu erken kapanabilir.
Şikâyet, Tazminat ve Dava Arasındaki Seçim
Kurula şikâyet idari yaptırım sürecini başlatır; ancak ilgili kişinin uğradığı zararın giderilmesi için genel hükümlere göre ayrıca dava yolu açıktır. Şirketle yürütülen uzlaşma görüşmeleri sırasında Kurula şikâyet süresinin işlemeye devam ettiği gözden kaçırılmamalıdır. Verinin silinmesi taahhüdü alınmışsa bu taahhüdün yazılı, tarihli ve doğrulanabilir olması gerekir; sözlü mutabakat, sonradan ispat edilemediğinde dosyayı başa döndürür.
Bu metin genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Veri işleme faaliyetinin türüne, özel nitelikli veri bulunup bulunmadığına ve aktarım zincirine göre izlenecek yol değişebileceğinden, somut başvuru öncesinde hukuki değerlendirme alınması önerilir.