Açık rıza, kişisel veri işlemenin hukuki sebeplerinden yalnızca biridir; ancak uygulamada her işlemenin dayanağı olarak sunulduğunda hem veri sorumlusu hem ilgili kişi bakımından tartışmalı bir zemin doğar. Bu rehber, 6698 sayılı KVKK çerçevesinde rızanın geçerliliğinin sorgulanması ve başvuru sürelerinin yönetimi üzerine kuruludur.
Rızanın Geçerliliği Hangi Ölçütlerle Tartışılır
Açık rızanın belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanmış olması gerekir. Hizmetin alınması rızanın verilmesine bağlanmışsa, iradenin özgürlüğü tartışmalı hâle gelir. Benzer şekilde, tek bir kutucukla birden çok işleme faaliyetine onay alınması, rızanın belirliliğini zedeler.
- Rızanın alındığı ekranın veya formun görüntüsü
- Kutucuğun önceden işaretli gelip gelmediğine dair kayıt
- Rıza metninde sayılan aktarım ve amaç başlıkları
- Geri alma talebinin iletildiği tarih ve kanal
- Rıza geri alındıktan sonra işlemenin sürdüğünü gösteren kayıtlar
Geri Alma Hakkı ve Sonrası
Açık rıza her zaman geri alınabilir ve geri alma ileriye etkili sonuç doğurur. Buna karşılık veri sorumlusunun başka bir işleme sebebine dayandığını ileri sürmesi mümkündür. Bu durumda tartışma, işlemenin gerçekte hangi sebebe dayandığına kayar. Geri alma talebinin yazılı ve kanıtlanabilir bir kanaldan iletilmesi bu yüzden önemlidir.
İki Aşamalı Süre Yapısı
- Talep önce veri sorumlusuna iletilir ve cevap için otuz günlük süre işler.
- Cevap verilmez ya da yetersiz bulunursa, öğrenme tarihinden itibaren otuz gün içinde Kurula şikâyet yolu açılır.
- Her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış günlük üst süre gözetilir.
- Başvuru ve cevap tarihleri tek bir takvimde tutulur.
- Şikâyet dilekçesinde her talep kalemi ayrı numaralandırılır.
Yayın Boyutu Devreye Girdiğinde
Veri bir internet ortamında yayımlanmışsa, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişim engeli yolu ile KVKK kapsamındaki silme talebi birbirinden bağımsız işler. İki yolun aynı anda yürütülmesi mümkündür; ancak her birinin kendi süresi ve mercii bulunduğundan, tek bir dilekçeyle her ikisinin karşılanacağı varsayımı hatalıdır.
İspat Yükü ve Kayıt Disiplini
Rızanın alındığını ispat yükü veri sorumlusundadır. Buna rağmen ilgili kişinin kendi elindeki kayıtları saklamaması, sürecin uzamasına ve tartışmanın soyutlaşmasına yol açar. Üyelik iptali sırasında hesabın tamamen silinmesi, geçmiş yazışmaların da kaybedilmesi anlamına gelebileceğinden, silme talebinden önce yazışma kayıtlarının dışa aktarılması yerinde olur.
Bu rehber genel nitelikte bilgi sunar; her veri işleme faaliyetinin hukuki sebebi ayrıca değerlendirilmelidir. Somut talebinizin nasıl kurgulanacağı konusunda hukuki görüş almanız faydalı olacaktır.