Kişisel verilerin açık rızaya dayandırıldığı işlemlerde ihtilaf çoğu kez tek bir soruda düğümlenir: verilen onay gerçekten özgür iradeyle, belirli bir konuya ilişkin ve bilgilendirmeye dayalı mıydı? KVKK ve 6698 sayılı Kanun çerçevesinde bu sorunun cevabı kadar önemli olan, itirazın hangi sırayla ve hangi süre içinde ileri sürüldüğüdür. Sıra bozulduğunda, esasen haklı olan talep usulden sonuçsuz kalır.
Açık Rızanın Geçerlilik Ölçütleri
Açık rıza; belirli bir konuya ilişkin olmalı, bilgilendirmeye dayanmalı ve özgür iradeyle açıklanmalıdır. Hizmet almanın rıza vermeye bağlandığı, tek bir kutucukla birden çok işleme onay alındığı ya da aydınlatma metninin rıza metniyle iç içe geçirildiği kurgular bu ölçütleri zayıflatır. İtiraz kurulurken önce rızanın alındığı ekran veya belge, sonra aydınlatma yükümlülüğünün ayrıca yerine getirilip getirilmediği incelenmelidir. Ayrıca rızanın her zaman geri alınabileceği, geri alma anından sonraki işlemenin dayanaksız kalacağı unutulmamalıdır.
Önce Veri Sorumlusu, Sonra Kurul
Kanun iki aşamalı bir yol öngörür. İlgili kişi talebini önce veri sorumlusuna yazılı olarak iletir; veri sorumlusu en geç otuz gün içinde cevap vermek zorundadır. Başvuru reddedilir, verilen cevap yetersiz kalır ya da süresinde hiç cevap verilmezse Kurula şikâyet yolu açılır. Şikâyet, cevabı öğrenme tarihinden itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde yapılır. Bu ilk aşama atlanarak doğrudan Kurula gidilmesi hâlinde başvuru usulden değerlendirilmez.
Tebligat Gecikmesi Altmış Günlük Tavanı Eritir
Otuz günlük şikâyet süresi cevabın öğrenilmesine bağlı olsa da, altmış günlük üst sınır ilk başvuru tarihinden itibaren işler. Cevabın posta ya da elektronik posta yoluyla geç ulaşması, üst sınırı durdurmaz. Bu nedenle başvuru dilekçesine tebligata elverişli adres açıkça yazılmalı, gönderim ve teslim tarihleri ayrı bir tabloda tutulmalı, otuzuncu günün sonu için hatırlatma konulmalıdır.
Dilekçe Kurgusunda Somutluk
- Hangi verinin, hangi tarihte, hangi kanalla işlendiği yazılır.
- Açık rızanın alındığı ekran görüntüsü veya belge eklenir.
- Talep açıkça belirtilir: silme, yok etme, anonim hâle getirme, aktarılan üçüncü kişilere bildirim veya düzeltme.
- Cevap verilmemesi ihtimaline karşı şikâyet takvimi baştan not edilir.
Paralel Yürüyen Yollar
İdari süreç, kişilik haklarına dayalı tazminat talebini ortadan kaldırmaz. İçeriğin internette yayılmış olduğu hâllerde 5651 sayılı Kanun kapsamındaki yayından çıkarma yolu ayrıca değerlendirilebilir. Bu yolların hangisinin öne alınacağı, zararın devam edip etmediğine göre belirlenir.
Bu metin yol gösterici bir çerçeve sunar; veri işleme faaliyetinin niteliği ve tarafların konumu sonucu değiştirebilir. Somut olayda başvuru metnini hazırlamadan önce hukuki görüş alınması yararlı olacaktır.