Kişisel veri uyuşmazlıklarının büyük bölümü, işlemenin hangi hukuki sebebe dayandığı sorusundan çıkar. Açık rıza, 6698 sayılı Kanun'daki işleme şartlarından yalnızca biridir ve diğer şartlardan biri varken rızaya dayanmak başlı başına bir hukuka aykırılık tartışması doğurur. Bu tartışmayı yürütmenin yolu ise sıkı bir başvuru takvimidir.
Geçerli Açık Rızanın Üç Unsuru
Kanun açık rızayı belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onay olarak tanımlar. Uygulamada en çok tartışılan unsur özgür iradedir: hizmetin verilmesi rıza şartına bağlanmışsa rızanın geçerliliği zayıflar. Aynı şekilde tek bir kutuyla hem aydınlatma metninin okunduğunun hem de ticari elektronik ileti onayının alınması, rızayı belirli olmaktan çıkarır. Aydınlatma yükümlülüğü ile rıza alma işleminin ayrıştırılmış olması bu nedenle önemlidir.
Başvuru ve Şikâyette Süreler
İlgili kişi taleplerini önce veri sorumlusuna iletmek zorundadır; bu bir zorunlu ön başvuru basamağıdır. Veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır. Talep reddedilir, verilen cevap yetersiz bulunur ya da hiç cevap verilmezse ilgili kişi, cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyette bulunabilir. Bu iki sürenin birlikte işlediğini gözden kaçırmak, en sık rastlanan hak kaybı sebebidir.
Başvuru Dilekçesini Sonuç Alacak Şekilde Yazmak
- Hangi verinin, hangi tarihte, hangi kanaldan işlendiği somut olarak belirtilmelidir
- Talep; bilgi edinme, düzeltme, silme veya aktarılan üçüncü kişilere bildirim biçiminde ayrıştırılmalıdır
- Başvurunun kimlik doğrulaması yapılabilecek bir kanaldan yapıldığı ispatlanabilmelidir
- Cevap tarihi ve tebliğ şekli, şikâyet süresinin başlangıcı olarak kayda geçirilmelidir
İdari Süreç ile Diğer Yolların İlişkisi
Kurul'a şikâyet yolu, tazminat ve ceza yollarını kapatmaz. Veri ihlali nedeniyle uğranan zarar için genel hükümlere göre tazminat istenebilir; içerik internette yayımlanmışsa 5651 kapsamında erişimin engellenmesi ayrıca gündeme gelir. Kurul kararlarına karşı ise idari yargı yolu açıktır ve bu aşamada dava açma süresi ayrıca hesaplanır.
Veri Sorumlusu Tarafında Risk Azaltma
Şirketler açısından savunmanın omurgası belgelerdir: işleme envanteri, saklama ve imha politikası, aydınlatma metinlerinin sürüm geçmişi, rıza kayıtlarının zaman damgalı tutulması ve veri işleyenlerle yapılan sözleşmeler. Rıza geri alındığında işlemenin fiilen durduğunun sistem kaydıyla gösterilebilmesi, denetimde belirleyici olur.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; veri türü ve sektör düzenlemesi sonucu değiştirebilir. Otuz ve altmış günlük sürelerin dar olması nedeniyle, başvuru cevabını aldığınızda hukuki değerlendirme için beklememeniz yerinde olur.