KVKK uygulamasında hak arayışı, çoğu zaman doğru talebin yanlış zamanda ileri sürülmesi nedeniyle sonuçsuz kalır. 6698 sayılı Kanun, ilgili kişi ile veri sorumlusu arasında kademeli bir başvuru düzeni kurar; VERBİS kayıtları ise bu düzende hem muhatabı hem yükümlülüğün kapsamını gösteren temel kaynaktır. Bu rehber, süreleri ve sıralamayı pratik bir plana dönüştürür.
VERBİS Kaydı Neden İlk Bakılacak Yerdir
Başvuru yapılacak veri sorumlusunun doğru belirlenmesi, sürecin en çok atlanan adımıdır. Veri Sorumluları Sicili üzerindeki kayıt, irtibat kişisini, işlenen veri kategorilerini, aktarım yapılan taraf gruplarını ve öngörülen saklama sürelerini gösterir. Bu bilgiler hem başvuru dilekçesinin muhatabını netleştirir hem de veri sorumlusunun kendi beyanıyla çelişen uygulamalarını ortaya koyar. Kayıt yükümlülüğünün kapsamı ve istisnaları Kurul kararlarıyla belirlendiğinden, kayıt bulunmaması tek başına yükümlülüğün olmadığı anlamına gelmez.
Kademeli Başvuru: Önce Veri Sorumlusu
İlgili kişi, talebini önce veri sorumlusuna iletmek zorundadır. Doğrudan Kurula yapılan şikâyet, bu ön aşama tamamlanmadığı için işleme alınmaz ve geçen süre boşa gider. Sıralama şu şekilde kurulur:
- Talep, kimliği doğrulanabilir biçimde ve yazılı olarak veri sorumlusuna iletilir.
- Veri sorumlusu, talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır.
- Cevap yetersizse veya reddedilmişse, cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde Kurula şikâyet yoluna gidilir.
- Hiç cevap verilmemişse, başvuru tarihinden itibaren işleyen altmış günlük dış süre esas alınır.
Başvuru Metninin Kurulması
Genel ifadelerle yazılan başvurular, veri sorumlusuna geniş bir cevap alanı bırakır. Talep; hangi verinin, hangi işleme faaliyeti bakımından, hangi hukuki sebebe dayanılarak işlendiğinin sorulduğu biçimde somutlaştırılmalıdır. Silme, yok etme veya anonim hâle getirme talebi ayrı ayrı belirtilmeli; üçüncü kişilere aktarım yapılmışsa, bildirimin de talep edildiği açıkça yazılmalıdır. Gönderim yönteminin ispatlanabilir olması, sürenin başlangıcını tartışmasız hâle getirir.
Şikâyet, Tazminat ve Uzlaşma Arasındaki İlişki
Kurula yapılan şikâyet idari nitelikte bir yoldur; kişilik hakkı ihlali nedeniyle uğranılan zararın tazmini için genel hükümlere göre ayrıca dava açılabilir. Bu iki yol birbirinin alternatifi değildir. Veri sorumlusunun sunduğu düzeltme veya tazmin önerisi kabul edilecekse, önerinin yalnızca mevcut talebi mi yoksa ileride doğabilecek zararları da mı kapsadığı yazılı olarak sınırlandırılmalıdır. İçeriğin internet üzerinden yayılması söz konusuysa, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki tedbir yolunun ayrıca ve gecikmeden değerlendirilmesi gerekir.
Aktarılan bilgiler genel çerçeve sunar; veri işleme faaliyetinin niteliği ve Kurul uygulaması sonucu etkileyebilir. Başvuru metnini göndermeden önce hukuki değerlendirme almanız faydalı olacaktır.