Kişisel verilerin işlenmesine ilişkin şikâyetlerde en sık karşılaşılan usul hatası, doğrudan Kişisel Verileri Koruma Kuruluna başvurulmasıdır. 6698 sayılı KVKK, iki aşamalı bir yol öngörür ve ilk aşama atlandığında şikâyet incelenmeksizin geri çevrilebilir. Bu rehber, açık rızaya dayalı ihtilaflarda takvimi doğru kurmaya odaklanır.
Açık Rıza mı, Başka Bir Hukuka Uygunluk Sebebi mi?
Veri işlemenin tek dayanağı açık rıza değildir; kanunlarda açıkça öngörülme, sözleşmenin ifası için zorunluluk, hukuki yükümlülük ve meşru menfaat gibi sebepler de vardır. Bu nedenle ilk soru şudur: veri sorumlusu hangi sebebe dayanıyor? Eğer dayanak açık rıza ise, rızanın belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayalı ve özgür iradeyle verilmiş olması aranır. Hizmet almanın ön şartı hâline getirilmiş bir onay kutusu, bu ölçütü karşılamayabilir.
İki Aşamalı Başvurunun Takvimi
- İlgili kişi önce veri sorumlusuna yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle başvurur; talep açık ve kimlik bilgileriyle birlikte iletilir.
- Veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır.
- Talep reddedilir, verilen cevap yetersiz bulunur ya da hiç cevap verilmezse şikâyet yolu açılır.
- Kurula şikâyet, cevabı öğrenme tarihinden itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde yapılır.
- Bu süreler geçtikten sonra yapılan şikâyet usul yönünden değerlendirme dışı kalabilir.
Kurul Yolu ile Yargı Yolu Aynı Şey Değildir
- Kurul, veri sorumlusuna yönelik idari yaptırım ve düzeltici talimat verir; kişisel tazminatı hükmetmez.
- Maddi veya manevi tazminat talebi genel mahkemelerde ayrıca ileri sürülür.
- Suç oluşturan fiiller için Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet ayrı bir kanaldır.
- Kurulun kararına karşı ise idari yargı yolu gündeme gelir.
Başvuru Dilekçesinin Gövdesi
Etkili bir başvuru, soyut bir şikâyet değil ölçülebilir bir talep içerir: hangi verinin, hangi tarihte, hangi kanalla işlendiği; rızanın nasıl alındığı; verinin silinmesi, yok edilmesi ya da aktarımının durdurulması taleplerinden hangisinin istendiği açıkça yazılmalıdır. Aydınlatma metninin ekran görüntüsü, onay kutusunun konumu ve gönderilen ticari iletilerin örnekleri, dosyanın omurgasını oluşturur.
Rızanın Geri Alınması
Açık rıza her zaman geri alınabilir. Geri alma bildirimi ileriye etkili sonuç doğurur; bu tarihten sonraki işlemeler dayanaksız kalır. Bildirimin tarihini ve ulaştığını gösteren kaydı saklamak, sonraki şikâyetin en güçlü delilidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeveyi tanıtmaktadır. Veri kategorisi, özel nitelikli veri bulunup bulunmadığı ve aktarımın yurt dışına yapılıp yapılmadığı süreci değiştirebilir; bu nedenle kendi durumunuz için uzman görüşü almanız yararlı olur.