Unutulma hakkı, kişinin geçmişte hukuka uygun şekilde yayımlanmış olsa bile artık güncelliğini yitirmiş verilerinin erişimden çıkarılmasını talep edebilmesi anlamına gelir. KVKK (6698 sayılı Kanun) çerçevesinde bu talep, doğrudan mahkemeye giden bir dava değil, belirli sırayı takip eden kademeli bir başvuru sürecidir. Sıranın atlanması, talebin esasa girilmeden reddedilmesiyle sonuçlanır.
Kademeli Başvurunun Mantığı
Kural, ilgili kişinin önce veri sorumlusuna başvurmasıdır. Veri sorumlusu, başvuruyu kanunda öngörülen süre içinde sonuçlandırmak zorundadır. Talep reddedilir, yetersiz cevaplanır veya hiç cevaplanmazsa Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet yolu açılır. Kurula şikâyet için hem cevaba bağlı bir süre hem de her hâlükârda başvuru tarihinden itibaren işleyen bir üst süre söz konusudur; bu iki süreden hangisinin önce dolduğu somut olayda hesaplanmalıdır.
Arama Sonuçları ile Kaynak Yayın Ayrımı
Uygulamada en çok karıştırılan nokta budur. Arama motoru sonuçlarından çıkarılma talebi ile içeriğin kaynağındaki yayından kaldırılması talebi farklı muhataplara yöneltilir ve farklı ölçütlerle değerlendirilir. Kaynak yayın bir haber sitesi ise 5651 sayılı Kanun kapsamındaki yol da devreye girebilir. Talep dilekçesinde hangi verinin, hangi adreste, hangi ad-soyad araması sonucunda göründüğü tek tek gösterilmelidir.
Değerlendirmede ağırlık taşıyan unsurlar
- Verinin üzerinden geçen süre ve güncelliğini yitirip yitirmediği
- İlgili kişinin kamusal bir rol taşıyıp taşımadığı
- Bilginin toplumun bilgi edinme menfaati bakımından değeri
- Verinin özel nitelikli kişisel veri kategorisinde olup olmadığı
İdari Para Cezası Boyutunda Süre Baskısı
Veri sorumlusu tarafından bakıldığında tablo tersine döner: eksik ya da geç cevap, yükümlülük ihlali olarak değerlendirilebilir ve idari yaptırım gündeme gelir. Yaptırım kararı tebliğ edildiğinde başvurulacak kanun yolu ve süre, kararın üzerindeki bildirimde yer alır. Bu alanda mevzuat değişiklikleri yaşandığından, kanun yolunun hangi yargı koluna ait olduğu tebligat metni ve yürürlükteki hüküm üzerinden mutlaka teyit edilmelidir; varsayımla hareket etmek doğrudan hak kaybı doğurur.
Takvim Kurgusu
- Veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılır ve gönderim kaydı saklanır.
- Cevap süresi takvime işlenir, süre dolduğunda durum tutanaklanır.
- Şikâyet için hesaplanan iki süreden kısa olanı esas alınır.
- Yaptırım kararı gelirse tebliğ tarihi ve kanun yolu bildirimi ilk gün not edilir.
Yukarıdaki çerçeve genel işleyişi tarif eder; talebin konusu, verinin türü ve muhatabın statüsü süreci ciddi biçimde değiştirebilir. Özellikle süre hesabında tereddüt varsa, başvuru yapılmadan önce hukuki görüş alınması önerilir.