Kişisel verilerin işlenmesine dayanak gösterilen açık rızanın geçersiz olduğu iddiası, uygulamada çoğunlukla usul nedeniyle sonuçsuz kalır. Sorun genellikle iddianın zayıflığından değil, veri sorumlusuna başvuru ile Kurula şikâyet arasındaki sıralamanın ve sürelerin gözden kaçmasından kaynaklanır. Bu rehber, 6698 sayılı KVKK ekseninde başvuru zamanlamasını merkeze alır.
Açık rızayı geçersiz kılan tipik durumlar
- Rızanın hizmetin ön şartı hâline getirilmesi, yani reddedildiğinde hizmetten yararlanılamaması
- Birden çok işleme amacının tek bir onay kutusunda toplanması
- Aydınlatmanın rızadan sonra veya rıza metnine gömülü biçimde verilmesi
- Geri alma yolunun fiilen işletilmemesi
Önce veri sorumlusu, sonra Kurul
KVKK sistemi kademelidir. Kural olarak önce veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılır; başvurunun cevapsız kalması veya verilen cevabın yetersiz bulunması hâlinde Kurula şikâyet yolu açılır. Bu sıra atlandığında şikâyet usulden reddedilebilir ve arada geçen zaman, verinin silinmesi ya da aktarımının durdurulması bakımından telafisi güç sonuçlar doğurabilir.
Süreyi başlatan an nedir
Başvuru süresi bakımından kritik olan, ihlalin öğrenildiği andır. Bu nedenle dosyanın en başında şu tarihler ayrı ayrı belgelenmelidir: verinin işlendiğinin fark edildiği tarih, veri sorumlusuna başvuru tarihi, cevabın tebliğ tarihi ve cevapsız kalma hâlinde yasal cevap süresinin dolduğu tarih. Bu dört tarih tek bir tabloda tutulduğunda, hangi yolun hâlâ açık olduğu tartışmasız biçimde görülür. Elektronik posta üzerinden yapılan başvurularda gönderi kaydının saklanması, tebliğ tartışmasının önüne geçer.
Uzlaşma ile dava arasında karar verirken
Veri sorumlusunun ihlali kabul edip veriyi sildiği hâllerde, süreci uzatmak yerine yazılı taahhüt almak çoğu zaman daha isabetlidir. Buna karşılık verinin üçüncü kişilere aktarılmış olması, aynı uygulamanın devam etmesi ya da tazminat talebinin somut zarar kalemleriyle desteklenebilmesi hâlinde yargı yolu gündeme gelir. Şikâyet süreci ile tazminat talebinin farklı mercilerde yürüdüğü unutulmamalıdır; birinin sonucu diğerini beklemek zorunda değildir.
Başvuru metnini nasıl kurmalı
Dilekçede hangi verinin, hangi tarihte, hangi amaçla işlendiği ve rızanın hangi yönüyle geçersiz sayıldığı ayrı başlıklar hâlinde yazılmalıdır. Talep kısmı silme, yok etme, anonim hâle getirme ve aktarılan üçüncü kişilere bildirim şeklinde ayrıştırıldığında, verilen cevabın yeterli olup olmadığı ölçülebilir hâle gelir.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. Veri işleme faaliyetinin kapsamı ve tarafların sıfatı sonucu doğrudan etkiler; kendi dosyanız için hukuki destek almanız önerilir.