Kişisel verilerin açık rızaya dayandırıldığı hâllerde ilgili kişinin en sık karşılaştığı sonuç, talebin haksız bulunması değil usulden reddedilmesidir. Bunun nedeni neredeyse her zaman aynıdır: veri sorumlusuna başvuru aşaması atlanarak doğrudan Kurula şikâyette bulunulması.
Rıza gerçekten açık rıza mı
Açık rızanın geçerli olabilmesi için belirli bir konuya ilişkin olması, bilgilendirmeye dayanması ve özgür iradeyle açıklanması gerekir. Hizmetin verilmesi rıza şartına bağlanmışsa, sözleşmenin genel şartları içine gömülmüş toplu bir onay alınmışsa ya da tek bir kutuyla birden çok amaca onay veriliyorsa, rızanın geçerliliği tartışmalı hâle gelir. Başvuru dilekçesinde bu noktanın somut biçimde gösterilmesi, sonraki aşamaların tamamını güçlendirir.
İki aşamalı takvim
- Talep, kimliği tevsik edici bilgilerle birlikte yazılı olarak veya kayıtlı elektronik yollarla veri sorumlusuna iletilir.
- Veri sorumlusunun talebi sonuçlandırması için otuz günlük bir süre bulunur.
- Talep reddedilir, verilen cevap yetersiz kalır veya süre içinde cevap verilmezse Kurula şikâyet yolu açılır.
- Şikâyet, cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde yapılır.
Rızanın geri alınması ayrı bir taleptir
Açık rıza her zaman geri alınabilir ve geri alma ileriye etkili sonuç doğurur. Ancak veri sorumlusu, aynı işlemeyi başka bir hukuki sebebe dayandırabiliyorsa işleme sona ermeyebilir. Bu nedenle geri alma bildiriminin yanında, verinin hangi amaçla ve hangi sebeple işlenmeye devam edildiğinin açıklanması ayrıca istenmelidir. Silme, yok etme veya anonim hâle getirme talebi de açıkça yazılmalıdır.
Başvuru dilekçesinde bulunması gerekenler
- Ad, soyad ve iletişim bilgileriyle birlikte kimlik tevsik bilgisi
- Talebin konusu ve dayanağı, mümkünse işleme tarihi
- Hangi verinin hangi mecrada işlendiğine dair somut açıklama
- Talep edilen sonuç: bilgi verilmesi, düzeltme, silme veya aktarım bilgisi
- Başvurunun iletildiğini gösteren tarih kaydı
Tazminat talebi ayrı yolda ilerler
Kurul başvurusu idari yaptırım süreciyle ilgilidir; uğranılan zararın giderilmesi talebi genel hükümlere göre mahkemede ileri sürülür. İki yol birbirinin alternatifi değildir ve biri diğerinin sonucunu beklemek zorunda değildir. Bu ayrım kurulmadığında, tazminat beklentisiyle yürütülen şikâyet süreci sonuçsuz kalabilir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Veri işleme faaliyetinin kapsamı ve veri sorumlusunun statüsü izlenecek yolu değiştirebileceğinden, süreleri kaçırmamak adına başvurudan önce hukuki görüş alınması yararlı olur.