Kişisel verilerin işlenmesinde açık rızaya dayanıldığı ileri sürülüyorsa, tartışma çoğunlukla rızanın varlığı değil geçerliliği üzerinde yoğunlaşır. 6698 sayılı Kanun kapsamında açık rıza; belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan bir irade beyanıdır. Bu üç unsurdan biri eksikse, alınmış görünen rıza hukuken sonuç doğurmaz.
Rızanın Geçersiz Sayıldığı Tipik Durumlar
Uygulamada en çok karşılaşılan sorun, rızanın hizmetin ön şartı hâline getirilmesidir. Bir hizmetten yararlanmak, ilgili kişiyi verisinin pazarlama amacıyla işlenmesine rıza göstermeye zorlayamaz. Aynı şekilde, tek bir kutucukla birden çok amaca birden alınan toplu onaylar, belirli olma şartını karşılamaz. Kanunda sayılan diğer işleme şartlarından biri zaten varsa, ayrıca rıza aranması da ilgili kişiyi yanıltıcı olur.
İspat Yükü Kimdedir
Açık rızanın alındığını ve geçerli biçimde alındığını ortaya koymak veri sorumlusunun yükümlülüğüdür. İlgili kişi bakımından ise dosyanın gücü, karşı tarafın bu yükü karşılayamayacağını gösteren kayıtlardan doğar:
- Aydınlatma metninin rıza anında görüntülenip görüntülenmediğine dair ekran görüntüleri
- Kayıt formundaki kutucukların önceden işaretli gelip gelmediği
- Rızanın geri alınması talebine verilen yanıt ve işlemin devam edip etmediği
- Verinin hangi üçüncü taraflara aktarıldığını gösteren bildirimler
- Talep ve yanıt yazışmalarının tarihli kayıtları
Önce Veri Sorumlusu, Sonra Kurul
Kurula şikâyet yolu doğrudan işletilemez. İlgili kişinin öncelikle veri sorumlusuna başvurması gerekir; bu başvuru şikâyet yolunun ön şartıdır. Veri sorumlusunun yanıtından itibaren işleyen otuz günlük ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren işleyen altmış günlük süre içinde Kurula şikâyette bulunulmalıdır. Yanıt hiç verilmese dahi sürenin işlemeye devam ettiği unutulmamalıdır.
Takvimi Kurmanın Pratik Yolu
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihi ve iletim yöntemi belgelenir.
- Yanıt için öngörülen sürenin bitiş günü takvime işlenir.
- Yanıt gelirse tebliğ tarihi, gelmezse başvuru tarihi esas alınarak şikâyet günü hesaplanır.
- Şikâyet dilekçesine, talebin hangi kısmının karşılanmadığı kalem kalem yazılır.
Bilgilendirme
Veri koruma uyuşmazlıklarında en sık kaybedilen şey hak değil, süredir. Bu içerik genel nitelikte hazırlanmıştır; işlenen verinin türü, veri sorumlusunun sıfatı ve aktarımın kapsamı sonuca etki edeceğinden, başvurunuzu hazırlamadan önce uzman görüşü almanız yerinde olur.