Kişisel verilerin hukuka aykırı işlendiği düşünülen hâllerde doğrudan Kurula yazılan şikâyetler, çoğu zaman esası incelenmeden usul yönünden değerlendirme dışı bırakılır. 6698 sayılı KVKK, şikâyet yolunu ikinci basamak olarak kurgular: önce veri sorumlusuna başvurulmuş olması gerekir. İçeriğin yayımlandığı ortama göre 5651 sayılı Kanun kapsamındaki talepler de paralel yürütülebilir.
İki Basamaklı Yapı
İlk basamak, veri sorumlusuna yapılan yazılı başvurudur ve burada talebin ne olduğu açıkça belirtilmelidir: verinin silinmesi mi, düzeltilmesi mi, aktarıldığı üçüncü kişilerin bildirilmesi mi isteniyor? İkinci basamak, cevap verilmemesi veya cevabın yetersiz bulunması hâlinde Kurula yapılan şikâyettir. Şikâyet süresi cevabın tebliğinden itibaren işlemeye başlar ve her hâlde başvuru tarihine bağlı bir üst sınıra tabidir; bu nedenle başvurunun yapıldığı tarihin kaydı en az cevabın kendisi kadar önemlidir.
Açık Rıza Gerçekten Alınmış mı
Açık rızanın geçerliliği, imzalı bir metnin varlığından ibaret değildir. Rızanın belirli bir konuya ilişkin olması, bilgilendirmeye dayanması ve özgür iradeyle açıklanması aranır.
- Hizmetin verilmesi rıza şartına bağlanmışsa iradenin özgürlüğü tartışmalı hâle gelir.
- Önceden işaretlenmiş onay kutuları ile tek metinde toplanmış çoklu izinler sorunludur.
- Aydınlatma yükümlülüğü ile rıza alma işleminin aynı metne sıkıştırılması ayrı bir eleştiri konusudur.
- Rızanın geri alınabilir olduğu ve nasıl geri alınacağı gösterilmelidir.
Şikâyet Dilekçesinin Eki
Kurula sunulacak dosyada iddia ile belge birebir eşleşmelidir: veri sorumlusuna gönderilen başvurunun kendisi ve gönderim kaydı, alınan cevap, verinin hangi kanaldan işlendiğini gösteren ekran görüntüleri, gelen ticari elektronik iletiler ve varsa üçüncü kişilere aktarım izleri. Hangi verinin, hangi amaçla ve hangi hukuki sebeple işlendiğine ilişkin açıklama istenmesi de dilekçede ayrıca talep edilmelidir.
Kurul Kararından Sonrası
Kurul kararı süreci her zaman bitirmez. Karar aleyhe ise idari yargı yolu gündeme gelir ve burada İYUK süreleri işler. Ayrıca kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesinden doğan zarar için genel hükümlere dayanan tazminat talebi ile suç oluşturan hâllerde ceza soruşturması, şikâyetten bağımsız yollardır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; veri işleme faaliyetinin niteliği ve veri sorumlusunun cevabı izlenecek yolu değiştirebilir. Somut olayda başvuru metninin hazırlanmasında hukuki destek alınması yararlı olur.