Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesinde en çok tartışılan konu, geçerli bir açık rıza bulunup bulunmadığıdır. KVKK ve 6698 sayılı Kanun çerçevesinde, rızanın gerçekten özgür iradeyle ve aydınlatma sonrası alınıp alınmadığı belirleyicidir. Rıza geçersizse, veri sorumlusuna karşı kurula şikayet yolu açılır.
Açık Rıza Ne Zaman Geçerlidir?
Açık rızanın geçerli olması için belirli bir konuya ilişkin olması, bilgilendirmeye dayanması ve özgür iradeyle açıklanması gerekir. Bir hizmetin ön koşulu hâline getirilen, "kabul etmezsen kullanamazsın" biçiminde dayatılan rıza, özgür irade koşulunu karşılamaz. Ayrıca birçok işlemde açık rıza dışında da işleme sebepleri bulunabilir; bu durumda rıza aranmayabilir.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
KVKK kural olarak, kurula şikayetten önce veri sorumlusuna başvurulmasını öngörür. İlgili kişi; verisinin silinmesini, düzeltilmesini veya işlemenin durdurulmasını yazılı olarak isteyebilir. Veri sorumlusu süresinde yanıt vermez ya da talebi reddederse, sıra kurula gelir.
Şikayet Dilekçesinde Bulunması Gerekenler
- Hangi verinin, hangi tarihte ve hangi amaçla işlendiği
- Veri sorumlusuna yapılan başvuru ve alınan yanıt
- İhlalin somut sonucu ve talep edilen tedbir
İdari Yol ve Tazminat İlişkisi
Kurula şikayet idari bir yoldur ve idari yaptırıma yol açabilir. Bunun yanında ilgili kişi, uğradığı zarar için genel hükümlere göre ayrıca tazminat talep edebilir. 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik ihlalleriyle birlikte değerlendirildiğinde, aynı olay için birden fazla yol paralel işleyebilir.
Veri uyuşmazlıkları rızanın niteliğine ve işleme amacına göre farklı sonuç verir. Başvuru sırası ve içeriği için bir hukukçuyla değerlendirme yapılması yararlıdır.