Kişisel veri ihlallerinde en sık yapılan usul hatası, doğrudan Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyette bulunulmasıdır. 6698 sayılı KVKK, şikâyeti bir ön koşula bağlar ve bu koşulun atlanması başvurunun esasa girilmeden değerlendirilmemesine yol açar. Bu rehber, açık rıza tartışmalarında başvuru sırasını ve süre hesabını netleştirir.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru Zorunludur
İlgili kişi, kişisel verilerine ilişkin taleplerini önce veri sorumlusuna yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle iletmek durumundadır. Başvuruda kimlik bilgileri, talebin konusu ve varsa dayanak belgeler yer almalıdır. Bu başvurunun tarihi, sonraki tüm hesabın başlangıç noktası olduğundan tebliğ veya gönderim kaydı saklanmalıdır.
Otuz Gün ve Altmış Gün: İki Ayrı Sayaç
Veri sorumlusu, talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür. Başvuru reddedilir, verilen cevap yetersiz bulunur veya süresinde hiç cevap verilmezse; ilgili kişi cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir. Bu iki sürenin birlikte işlediği, özellikle cevabın geç geldiği dosyalarda gözden kaçar: altmış günlük dış sınır, cevap beklenirken de işlemeye devam eder.
Açık Rızanın Geçerliliği Nasıl Sorgulanır
Açık rıza, belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan bir irade beyanıdır. Uygulamada tartışma çoğunlukla üç noktada yoğunlaşır: rızanın hizmet almanın ön koşulu hâline getirilip getirilmediği, aydınlatma metninin rıza metninden ayrı sunulup sunulmadığı ve rızanın kapsamının sonradan genişletilip genişletilmediği. Ayrıca her veri işleme faaliyeti açık rızaya dayanmak zorunda değildir; kanunda sayılan diğer işleme şartlarından biri varsa rıza aranmaz. Şikâyet dilekçesi bu ayrımı dikkate almalıdır.
Şikâyet Dosyasının Kurgusu
Kurula sunulacak dosyada; veri sorumlusuna yapılan başvuru ve varsa cevabı, aydınlatma ve rıza metinlerinin örnekleri, verinin nerede ve nasıl işlendiğini gösteren ekran görüntüleri ile ihlalin somut sonucu yer almalıdır. Talep, verinin silinmesi, yok edilmesi, aktarımın durdurulması gibi ölçülebilir başlıklar hâlinde yazılmalıdır. İçeriğin internette yayılması söz konusuysa 5651 sayılı Kanun kapsamındaki yollar ayrıca ve paralel olarak değerlendirilir.
Kurul Kararına Karşı Yargı Yolu
Kurul kararlarına karşı idari yargıda dava açılabilir ve burada idari yargının dava açma süresi işler. Bu, şikâyet sürecinden bağımsız yeni bir takvimdir; kararın tebliğ tarihi mutlaka kayda geçirilmelidir.
Kişisel veri uyuşmazlıklarında usul sırası, iddianın gücünden daha belirleyici olabilir. Başvuru zincirini doğru kurmak ve tarihleri belgelemek için, ilk yazışma aşamasında hukuki destek almak sonraki aşamaları önemli ölçüde kolaylaştırır.