Kişisel verilerin açık rıza alınmadan ya da rızanın kapsamı aşılarak işlenmesi hâlinde ilgili kişinin önünde kademeli bir yol vardır. Bu kademelerin sırası kanunla belirlenmiştir ve sıra atlandığında başvuru, esasa girilmeden usul yönünden sonuçsuz kalır.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
6698 sayılı Kanun, doğrudan Kurula şikâyet yolunu kapatmış, önce veri sorumlusuna başvurulmasını zorunlu tutmuştur. Bu başvuru yazılı olarak ya da Kurulun belirlediği yöntemlerle yapılır ve talebin ne olduğu açıkça belirtilmelidir: verinin silinmesi, düzeltilmesi, aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesi ya da işlemenin durdurulması. Veri sorumlusu, talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür.
Şikâyet Süresi Nasıl İşler
Cevabın olumsuz olması, yetersiz bulunması ya da hiç cevap verilmemesi hâlinde Kurula şikâyet yolu açılır. Bu şikâyet, cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde veri sorumlusuna başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde yapılmalıdır. Cevap gelmediği durumlarda sürenin işlemeye devam ettiği gözden kaçarsa hak kaybı doğar; bu nedenle başvuru tarihi ile otuzuncu ve altmışıncı günler aynı anda takvime işlenmelidir.
Açık Rızanın Geçerlilik Ölçütleri
- Belirli bir konuya ilişkin olmalı; genel ve sınırsız rıza metinleri geçersizdir.
- Bilgilendirmeye dayanmalı; aydınlatma yükümlülüğü rızadan önce yerine getirilmelidir.
- Özgür iradeyle açıklanmalı; hizmetin şartı hâline getirilen rıza tartışmalıdır.
- Aydınlatma metni ile rıza metni birbirinden ayrı sunulmalıdır.
- Rızanın geri alınabileceği ve bunun usulü açıkça belirtilmelidir.
Başvuru Dosyasını Güçlendirmek
- Verinin nasıl elde edildiğine dair ekran görüntüleri ve sözleşme metinleri toplanır.
- Aydınlatma metninin gösterilip gösterilmediği, tarihiyle birlikte kaydedilir.
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun gönderim kanıtı saklanır.
- Gelen cevap ve varsa cevabın tarihi ayrıca not edilir.
- Verinin üçüncü kişilere aktarıldığına ilişkin somut emareler listelenir.
Paralel Yollar
Kurula şikâyet, kişilik haklarına saldırıdan doğan tazminat talebini ve içerik yayında ise 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişim engeli başvurusunu engellemez. Bu yollar birbirinin alternatifi değil tamamlayıcısıdır. Kurul kararının sonucu beklenirken tazminat yönünden zamanaşımının ayrı işlediği unutulmamalıdır. İşlemenin durdurulması aciliyet taşıyorsa, yargı yolunda tedbir talebi ayrıca gündeme getirilebilir.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir; verinin türü, veri sorumlusunun statüsü ve işleme amacı değerlendirmeyi değiştirir. Kademeli sürelerin kısalığı nedeniyle, ihlali fark ettiğiniz anda başvuru takviminizi kurmanız ve gerektiğinde hukuki destek almanız önerilir.