Kişisel verilerin işlenmesinde açık rıza tek başına bir güvence değildir; asıl tartışma rıza geri alındığında verinin akıbetinin ne olacağı noktasında çıkar. 6698 sayılı Kanun bu aşamada ilgili kişiye somut bir yol haritası verir, ancak bu haritanın ilk basamağı çoğu zaman atlanır.
Rıza mı, Başka Bir İşleme Şartı mı?
Veri sorumluları uygulamada her işleme faaliyetini rızaya dayandırma eğilimindedir. Oysa kanunda rıza dışında da işleme şartları sayılmıştır. Bu ayrım silme talebinin kaderini belirler: veri yalnızca rızaya dayanılarak işleniyorsa rızanın geri alınmasıyla işlemenin hukuki dayanağı ortadan kalkar. Buna karşılık işleme, sözleşmenin ifası veya bir kanun hükmü gibi başka bir şarta dayanıyorsa, rızanın geri alınması tek başına silme sonucunu doğurmaz. Bu nedenle talep dilekçesinde önce dayanağın ne olduğu sorgulanmalıdır.
Silme, Yok Etme ve Anonim Hâle Getirme
- Silme: verinin ilgili kullanıcılar için hiçbir şekilde erişilemez ve tekrar kullanılamaz hâle getirilmesi.
- Yok etme: verinin hiç kimse tarafından hiçbir şekilde erişilemez ve kullanılamaz hâle getirilmesi.
- Anonim hâle getirme: verinin başka verilerle eşleştirilse dahi kimliği belirli bir kişiyle ilişkilendirilemeyecek duruma getirilmesi.
Talep dilekçesinde bu üç kavramdan hangisinin istendiği açıkça yazılmalıdır. Yedek sistemlerdeki kayıtlar, log kayıtları ve üçüncü kişilere aktarılmış veriler ayrıca gündeme getirilmeli; aktarım yapılan taraflara bildirim yapılması da talep edilmelidir.
Zorunlu Ön Başvuru: Atlanamayan Basamak
İlgili kişi, Kurul'a şikâyette bulunmadan önce veri sorumlusuna başvurmak zorundadır. Doğrudan Kurul'a yapılan şikâyetler bu sebeple incelenmeden iade edilebilir. Başvuru, kimliği tevsik edici bilgilerle ve yazılı ya da Kurul'un belirlediği diğer yöntemlerle yapılır. Veri sorumlusunun cevabı yetersizse veya kanunda öngörülen süre içinde yanıt verilmezse şikâyet yolu açılır. Bu takvimin belgelenmesi için başvurunun gönderim kaydı mutlaka saklanmalıdır.
Kurul Kararından Sonra Hangi Yargı Yolu?
Kurul kararına karşı yapılacak başvuru idari yargıda görülür; buna karşılık kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesinden doğan tazminat talepleri adli yargının alanındadır. Bu iki yolun karıştırılması, yanlış mercide geçirilen süre nedeniyle hak kaybına yol açar. İnternet ortamındaki içerikler bakımından 5651 sayılı Kanun çerçevesinde ayrıca erişim engeli yolu gündeme gelebilir; bu yol da yukarıdaki iki hattan bağımsızdır.
Başvuru Metnini Güçlendiren Ayrıntılar
- Hangi verinin, hangi tarihte, hangi kanaldan verildiği belirtilir.
- Rızanın hangi metinle alındığı ve kapsamının ne olduğu ekte sunulur.
- Rızanın geri alındığı tarih ve yöntem gösterilir.
- Talep kalemleri numaralandırılır; her biri için beklenen sonuç yazılır.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunmaktadır. Veri işleme faaliyetlerinin dayanağı her kurumda farklı kurgulandığından, başvurunuzu yapmadan önce aydınlatma metnini ve rıza formunu birlikte incelettirmeniz sonucu etkileyecektir.