Kişisel verilerinin silinmesini isteyen kişilerin bir kısmı, sonuç alamadıklarında doğrudan Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na başvuruyor. Ancak KVKK, şikâyet yolunu bir ön koşula bağlamıştır: önce veri sorumlusuna başvurulması gerekir. Bu adım atlandığında şikâyet esasa girilmeden reddedilir ve süreç baştan başlar.
Talebin Hukuki Dayanağını Netleştirmek
Silme, yok etme veya anonim hâle getirme talebi, işlemenin dayanağının ortadan kalkmasına bağlıdır. Bu nedenle ilk soru şudur: veri hangi hukuki sebeple işleniyor? İşleme açık rızaya dayanıyorsa rızanın geri alınması talebin temelini oluşturur. İşleme bir kanun hükmüne, sözleşmenin ifasına veya hukuki yükümlülüğe dayanıyorsa, rızanın geri alınması tek başına silme sonucunu doğurmaz. Bu ayrım yapılmadan yazılan başvurular, veri sorumlusuna kolay bir ret gerekçesi verir.
Açık Rızanın Geçerlilik Denetimi
- Rıza, hizmetin sunulmasının önkoşulu hâline getirilmiş mi? Bu durumda rızanın özgür iradeye dayandığı tartışmalı olur.
- Rıza metni, hangi verinin hangi amaçla işleneceğini belirli biçimde gösteriyor mu, yoksa genel bir onay mı alınmış?
- Aydınlatma yükümlülüğü rızadan önce ve ayrı olarak yerine getirilmiş mi?
- Rızanın geri alınabileceği açıkça bildirilmiş ve geri alma için işleyen bir kanal sunulmuş mu?
Başvuru Dilekçesinin Kurgusu
- Başvuranın kimliğini doğrulayan bilgiler ve tebligata elverişli adres yer alır.
- Hangi verinin, hangi ortamda ve hangi tarihten beri işlendiği mümkün olduğunca somut biçimde belirtilir.
- Talep açıkça yazılır: silme mi, yok etme mi, anonimleştirme mi, aktarılan üçüncü kişilere bildirim mi isteniyor.
- İşlemenin dayanağının kalmadığı gerekçelendirilir.
- Başvurunun tarihi ve gönderim kanalı ispat edilebilir şekilde kaydedilir.
Veri sorumlusunun başvuruyu kanunda öngörülen otuz günlük süre içinde sonuçlandırması gerekir. Bu süre, sonraki adımın zamanlaması bakımından belirleyicidir.
Şikâyet ve Yargı Aşaması
Başvurunun reddi, verilen cevabın yetersiz kalması veya hiç cevap verilmemesi hâlinde Kurul'a şikâyet yolu açılır. Şikâyet için kanunda öngörülen süreler cevabın öğrenilmesinden itibaren işler ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren belirli bir süreyle sınırlıdır. Kurul kararına karşı ise idari yargı yolu işletilir; bu aşamada görevli mahkeme idare mahkemesidir. Kurul'a şikâyet ile tazminat talebinin farklı süreçler olduğu, maddi ve manevi tazminatın genel hükümlere göre adli yargıda talep edileceği de gözden kaçmamalıdır.
İnternet Yayınları Bakımından Ek Yol
Veriler bir internet sitesinde yayımlanmışsa, 5651 sayılı kanun kapsamındaki içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi yolları KVKK sürecine paralel olarak değerlendirilebilir. İki sürecin sonuçları farklıdır: biri kaydın işlenmesini durdurur, diğeri içeriğin görünürlüğünü keser.
Kişisel veri uyuşmazlıklarında usul sıralaması sonucu belirler. Verinin türü, işleme amacı ve veri sorumlusunun statüsü her olayda farklı olduğundan, başvuru metnini göndermeden önce içeriğini gözden geçirtmek zaman ve hak kaybını önler.