Kişisel verilerin işlenmesine dayanak yapılan açık rıza geri alındığında, veri sorumlusunun elindeki kayıtların akıbeti tartışmalı hâle gelir. İlgili kişi çoğu zaman silme talebini doğru yazar ama yanlış mercie gönderir ya da cevabı beklerken kendi başvuru penceresini kapatır. Bu yazı, silme ve yok etme talebinin hangi kanalda ilerlediğini ve süre kaybının nerede oluştuğunu ele alır.
Rıza Geri Alındığında Ne Değişir
6698 sayılı KVKK'da açık rıza, işleme şartlarından yalnızca biridir. Rızanın geri alınması, veri sorumlusunun elindeki tüm kayıtları otomatik olarak silinmesi gereken veri hâline getirmez; kanunda sayılan diğer işleme şartlarından biri varsa işleme devam edebilir. Bu nedenle silme talebine verilen ret cevabının hukuka uygunluğu, hangi şarta dayanıldığına bakılarak değerlendirilir. Talep yazılırken hangi veri kategorisinin hangi amaçla işlendiğinin ayrıştırılması, cevabın niteliğini de belirler.
Kademeli Yol: Önce Veri Sorumlusu
- Kimliği doğrulanabilir biçimde veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılır; talep, silme mi yok etme mi anonim hâle getirme mi olduğu açıkça belirtilerek yazılır.
- Başvurunun ulaştığı tarih belgelenir; elektronik gönderide teslim kaydı saklanır.
- Cevap gelmezse ya da cevap yetersizse Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet yoluna gidilir.
- Kurul kararına karşı gidilecek yol, kararın niteliğine göre idari yargıdır.
Kurul Şikâyeti ile Tazminat Davasının Ayrımı
Kurul'a şikâyet, ihlalin idari yaptırım boyutunu ilgilendirir. İlgili kişinin uğradığı zararın giderilmesi ise ayrı bir yoldur ve genel hükümler çerçevesinde hukuk mahkemesinde ileri sürülür. İki yolun aynı anda yürütülebilmesi mümkündür; ancak Kurul sonucunu bekleyip tazminat yolunu tamamen erteleme tercihi, zamanaşımı bakımından risk taşır. Aynı şekilde verinin hukuka aykırı biçimde ele geçirilmiş olması ihtimali varsa ceza şikâyeti üçüncü ve bağımsız bir kanaldır.
Süre Kaybının Somut Kaynakları
- Başvurunun çağrı merkezine sözlü yapılması ve yazılı kayda dönüşmemesi.
- Veri sorumlusunun kimlik doğrulama talebinin cevapsız bırakılması; süre yeniden başlar sanılması.
- Cevap yazısının tebliğ tarihinin not edilmemesi, şikâyet penceresinin ne zaman kapandığının bilinmemesi.
- Şikâyetin, muhatabı yanlış belirlenerek veri işleyene yöneltilmesi.
Talep Metnini Ölçülebilir Kurmak
Silme talebi ne kadar somutsa cevabın denetlenebilirliği o kadar artar. Hangi kayıt, hangi sistemde, hangi tarih aralığında tutuluyorsa ayrı kalemler hâlinde sayılması; yedeklerin ve üçüncü taraflara aktarılan kopyaların da talebe dâhil edilmesi gerekir. Aktarım yapılmışsa, aktarılan tarafa bildirim yapılması ayrıca istenmelidir. Cevapta bu kalemlerin biri karşılanmamışsa, şikâyet dilekçesi doğrudan o eksiği hedef alabilir.
Bu metin bilgilendirme amacı taşır ve her dosyaya birebir uyarlanamaz. Veri kategorisi, işleme amacı ve sorumlunun yapısı değiştikçe izlenecek sıra da değişir; talebi göndermeden önce hukuki destek almak, ilerleyen aşamada telafisi güç kayıpları önler.