Yurt dışına veri aktarımını açık rızaya dayandıran yapılar, ihtilaf çıktığında çoğu zaman en zor ispat konusuyla karşılaşır. Çünkü rıza, bir kutucuğun işaretlenmesinden ibaret bir işlem değil; belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan bir beyandır. Bu rehber 6698 sayılı KVKK çerçevesinde rıza kayıtlarının nasıl delil hâline getirileceğini ele alır.
Açık Rıza Neden Kolay Çürütülür?
Uygulamada rızaya dayanan aktarımlar üç noktadan zarar görür: rızanın hizmetin verilmesi için zorunlu tutulması, kapsamının genel ve belirsiz yazılması, geri alınabilir olduğunun gösterilememesi. Bu üç noktadan biri kanıtlanamadığında, elde tutulan kayıt sayısı ne olursa olsun rızanın geçerliliği tartışmalı hâle gelir.
Rıza Kaydı Mimarisi
- Rızanın alındığı an: tarih, saat ve kayıt kimliği
- Rıza metninin o andaki tam içeriği ve sürüm numarası
- Rızanın hangi kanaldan alındığı ve varsa oturum bilgisi
- Aktarımın ayrı bir başlıkta ve seçimlik olarak sunulduğunun kanıtı
- Geri alma işlemine ilişkin arayüzün ve talep kayıtlarının dökümü
Aktarımın Dayanağıyla Rızanın İlişkisi
Açık rıza, yurt dışı aktarımında başvurulabilecek yollardan yalnızca biridir. Kurumsal yapılarda çoğu zaman rıza ile diğer mekanizmalar birbirine karıştırılır ve aynı aktarım için farklı belgelerde farklı dayanaklar gösterilir. Bu tutarsızlık, incelemede en hızlı fark edilen zayıflıklardan biridir. Bu nedenle envanter, sözleşmeler ve rıza metni arasında dayanak birliği sağlanmalıdır.
Rıza Geri Alındığında Ne Olur?
Rızanın geri alınması ileriye etkili sonuç doğurur ve aktarımın durdurulmasını gerektirir. Bu talebin ne kadar sürede işletildiği, sistemlerde nasıl uygulandığı ve alıcı tarafa bildirilip bildirilmediği ayrıca kayıt altına alınmalıdır. Talebin alındığına dair kaydın bulunmaması, sonraki tüm savunmayı zayıflatan bir boşluk yaratır.
Şikâyet ile Talep Yolu Arasındaki Denge
İlgili kişi tarafında iki hat bulunur: idari başvuru ve şikâyet hattı ile hukuki talep hattı. Karşı taraftan gelen uzlaşma önerileri değerlendirilirken, aktarımın gerçekten durdurulup durdurulmadığı teknik olarak doğrulanmalıdır. İçeriği yalnızca ödeme üzerine kurulu, aktarımın sona erdirilmesine ilişkin somut taahhüt içermeyen metinler, ihlalin sürmesine rağmen talep hakkını sınırlandırabilir. Elektronik ortamdaki yayınlara ilişkin 5651 sayılı Kanun kapsamındaki adımlar da bu değerlendirmede ayrıca gözetilmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Veri işleme mimarisi ve sözleşme yapısı her kurumda farklı olduğundan, karar verilmeden önce dosyaya özgü hukuki değerlendirme alınması önerilir.