Kişisel verilerin yurt dışına aktarılmasında açık rıza, sanıldığı kadar geniş bir dayanak değildir. KVKK ve 6698 sayılı Kanun ekseninde kurulan aktarım rejimi belirli bir sıra izler; bu sıra atlandığında hem veri sorumlusu için idari yaptırım hem de ilgili kişi için usule aykırı işlem nedeniyle sonuçsuz kalan bir başvuru riski doğar.
Aktarım Dayanaklarındaki Sıralama
Yurt dışına aktarımda önce yeterlilik kararının bulunup bulunmadığına bakılır. Yeterlilik kararı yoksa uygun güvencelere, yani standart sözleşme, bağlayıcı şirket kuralları ya da taahhütname gibi araçlara başvurulur. Bunların hiçbiri sağlanamıyorsa ancak sınırlı ve arızi hâllerde aktarım söz konusu olabilir. Açık rıza bu sıralamanın yerine geçen bir kısayol değildir; özellikle süreklilik gösteren aktarımlarda tek başına rızaya dayanmak sürdürülebilir bir çözüm sayılmaz.
Geçerli Açık Rızanın Üç Ölçütü
- Belirli bir konuya ilişkin olması: hangi veri, hangi ülkeye, hangi amaçla aktarılıyor açıkça yazılmalıdır.
- Bilgilendirmeye dayanması: aydınlatma metni rıza metninden ayrı ve önce sunulmalıdır.
- Özgür iradeyle açıklanması: hizmetin verilmesi rıza şartına bağlanmışsa irade özgür kabul edilmez.
Rızanın Geri Alınması
İlgili kişi açık rızasını her zaman geri alabilir. Geri alma ileriye etkili sonuç doğurur; bu nedenle geri alma talebinden sonra aktarımın durdurulup durdurulmadığı, alıcı tarafta silme talimatının iletilip iletilmediği ayrıca sorulmalıdır.
Başvuru Sırası
- Veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılır; bu adım Kurula şikâyetin ön şartıdır.
- Başvuruda hangi verinin, hangi alıcıya ve hangi ülkeye aktarıldığının bildirilmesi istenir.
- Aktarımın hukuki dayanağı ve varsa uygun güvence belgesi talep edilir.
- Veri sorumlusunun kanunda öngörülen otuz günlük süre içinde vermesi gereken cevap beklenir.
- Cevap yetersizse ya da verilmezse Kurula şikâyet yoluna gidilir.
- Kurul kararına karşı idari yargı yolu değerlendirilir.
Başvuruyu Sonuçsuz Bırakan Hatalar
Uygulamada en sık görülen hata, doğrudan Kurula şikâyet edilerek ön başvuru adımının atlanmasıdır; bu durumda şikâyet incelenmeden iade edilebilir. İkinci sık hata, başvurunun kimliği doğrulanabilir bir kanaldan yapılmamasıdır. Üçüncüsü ise talebin muğlak yazılmasıdır: hangi hakkın kullanıldığı, silme mi, aktarımın durdurulması mı yoksa bilgi talebi mi istendiği açıkça belirtilmelidir. İçeriğin internet ortamındaki yayınıyla ilgili boyut varsa 5651 sayılı Kanun kapsamındaki yollar ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu içerik genel bilgi vermek amacıyla yazılmıştır. Aktarımın yapısı, alıcı ülkenin durumu ve verinin niteliği izlenecek yolu değiştirebileceğinden, somut olayınızda hukuki destek almanız uygun olacaktır.