Kişisel verilerin yurt dışına aktarılması konusundaki uyuşmazlıklarda tartışma çoğu zaman aktarımın hukuka uygunluğuna değil, ilgili kişinin doğru basamaktan başlayıp başlamadığına takılır. 6698 sayılı Kanun, Kurula şikâyet yolunu doğrudan açmaz; önce veri sorumlusuna başvurulmasını zorunlu tutar. Bu ön basamak atlandığında şikâyet esastan incelenmeden sonuçlanır.
Zorunlu Başvuru Basamağı
İlgili kişi, taleplerini önce veri sorumlusuna yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle iletir. Veri sorumlusunun cevap vermesi için kanunda azami bir süre öngörülmüştür. Cevap verilmemesi, yetersiz cevap verilmesi veya talebin reddedilmesi hâlinde ilgili kişi, cevabı öğrendiği tarihten itibaren ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren kanunda belirtilen süreler içinde Kurula şikâyette bulunabilir. Bu iki sürenin birlikte işlediğini gözden kaçırmak, hak kaybının en yaygın nedenidir.
Kurul Kararına Karşı Hangi Mahkeme
Kurulun verdiği kararlara ve uyguladığı idari para cezalarına karşı başvurulacak yargı yolu, kanunda yapılan değişiklikle netleştirilmiş ve idari yargı esas alınmıştır. Bu nedenle idari para cezasına karşı sulh ceza hâkimliğine yapılan itirazlar merci yönünden sonuç doğurmaz. Dava açma süresi idari yargılama usulüne tabidir ve kararın tebliği tarihinden itibaren işler. Ayrıca ilgili kişinin genel hükümlere göre tazminat talep etme hakkı, Kurula şikâyet yolundan bağımsız olarak saklıdır.
Yurt Dışı Aktarımda Açık Rızanın Sınırı
Açık rıza, aktarım için başvurulabilecek tek ve genel bir dayanak değildir. Mevzuat, aktarımın öncelikle yeterlilik kararı bulunan ülkelere yapılmasını; böyle bir karar yoksa uygun güvencelerin sağlanmasını öngörür. Standart sözleşme, bağlayıcı şirket kuralları ve taahhütname gibi araçlar bu güvence başlığı altında yer alır ve bazıları bakımından Kurula bildirim ya da izin gerekir. Açık rızaya dayanılması ise sınırlı ve arızi hâllere özgülenmiştir. Açık rızanın hizmetin verilmesi koşuluna bağlanması, rızanın özgür iradeyle verilmediği sonucunu doğurur.
Usul Yönünden Riskli İşlemler
- Veri sorumlusuna hiç başvurmadan doğrudan Kurula şikâyet edilmesi
- Başvurunun tarihi belgelenmeden e-posta ile yapılması
- Şikâyet dilekçesinde hangi veri kategorisinin nereye aktarıldığının gösterilmemesi
- Aydınlatma metni ile açık rıza metninin tek belgede birleştirilmesi
- İnternet ortamındaki yayınlara ilişkin taleplerin 5651 sayılı Kanun yolundan ayrıştırılmaması
Başvuru Dosyası Hazırlanırken
- Veri sorumlusunun kimliği ve varsa temsilcisi belirlenir.
- Aktarılan veri kategorileri ve alıcı ülke somutlaştırılır.
- Aydınlatma ve rıza metinlerinin tarihli örnekleri toplanır.
- Başvuru, cevap ve şikâyet için üç ayrı tarih takvime işlenir.
Yukarıdaki çerçeve genel niteliktedir; aktarımın dayanağı, verinin türü ve veri sorumlusunun yapısı sonucu değiştirebilir. Başvuru yapılmadan önce belge zincirinin hukuki yönden değerlendirilmesinde yarar vardır.