Kişisel verisi işlenen kişi, çoğu zaman verisinin işlendiğini değil, kendisine hiçbir açıklama yapılmadığını fark eder. 6698 sayılı KVKK, veri sorumlusuna verinin işlenme amacını, hukuki sebebini, aktarılacağı tarafları ve ilgili kişinin haklarını bildirme yükümlülüğü yükler. Bu yükümlülüğün hiç yerine getirilmemesi ile eksik veya anlaşılmaz biçimde yerine getirilmesi farklı sonuçlar doğurur ve başvurunun kurgusu buna göre değişir.
Aydınlatmanın Eksik Sayıldığı Tipik Hâller
- Metnin yalnızca genel ifadelerle yazılıp işleme amacının somutlaştırılmaması
- Aktarım yapılan taraf kategorilerinin hiç belirtilmemesi
- Aydınlatmanın açık rıza metniyle iç içe geçirilerek ayrımın kaybolması
- Bildirimin veri işleme faaliyeti başladıktan sonra yapılması
Son madde özellikle önemlidir: aydınlatma, verinin elde edilmesi sırasında yapılmalıdır. Sonradan gönderilen bir bilgilendirme, geçmişteki eksikliği tek başına gidermez.
Kanıtın Kimde Olduğu ve Sizin Toplamanız Gerekenler
Aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirildiğini ispat yükü veri sorumlusundadır. Ancak ilgili kişinin başvurusunun ciddiyeti, ilişkinin nasıl kurulduğunu gösteren kayıtlara bağlıdır: üyelik ekranının görüntüsü, imzalanan form örneği, mağazada alınan bilgi fişi ya da çağrı merkezi kaydına ilişkin bilgi. Bu kayıtlar olmadan yapılan başvurularda, veri sorumlusunun sonradan hazırladığı metinlere karşı somut bir karşı argüman kurmak güçleşir.
Başvuru ve Şikâyet Sırasının Kurulması
- Veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılır ve hangi faaliyet için aydınlatma yapılmadığı belirtilir.
- Verinin işlenme amacı, hukuki sebebi ve aktarıldığı taraflar ayrı ayrı sorulur.
- Otuz günlük cevap süresi takvime işlenir.
- Cevap gelmez veya yetersiz kalırsa, öngörülen süreler içinde Kurula şikâyet edilir.
- Şikâyet metninde başvuru ve cevap yazışmalarının tamamı ek olarak sunulur.
Açık Rıza ile Karıştırmanın Sonucu
Aydınlatma ile açık rıza birbirinden bağımsız kurumlardır. Aydınlatma her hâlde yapılmak zorundadır; açık rıza ise yalnızca belirli hukuki sebeplerin bulunmadığı hâllerde aranır. Başvuru metninde bu iki başlık birbirine karıştırıldığında, veri sorumlusu rızanın varlığını göstererek cevabı sonlandırabilir ve aydınlatma eksikliği hiç tartışılmadan dosya kapanabilir. Bu nedenle talepler ayrı numaralarla ve ayrı gerekçelerle yazılmalıdır.
İnternet Ortamındaki Yayınla Kesişme
Kişisel verinin bir internet sitesinde yayımlanması söz konusuysa, KVKK kapsamındaki talebin yanında 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik kaldırma yolu da gündeme gelebilir. Bu iki yol farklı mercilere ve farklı sürelere tabidir; birinin sonucunu beklemek diğerinde gecikmeye yol açabilir. Her iki başvuru için de yayının tarih bilgisiyle arşivlenmesi ilk adımdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeve sunar; veri işleme faaliyetinin niteliği ve tarafların statüsü değerlendirmeyi değiştirebilir. Somut olayınızda başvuru metnini göndermeden önce hukuki görüş almanız yerinde olacaktır.