Kişisel verilerin işlenmesinde ilgili kişinin en temel hakkı, verisinin hangi amaçla ve hangi hukuki sebebe dayanılarak işlendiğini bilmektir. 6698 sayılı KVKK, bu bilgilendirmeyi veri işlemenin başladığı ana bağlar. Aydınlatma yükümlülüğünün eksik yerine getirildiği hâllerde başvurulacak yol bellidir; ancak bu yolun sırası ve süresi çoğu zaman atlanır.
Aydınlatma Metni Neyi Karşılamalı?
- Veri sorumlusunun ve varsa temsilcisinin kimliği
- Verilerin hangi amaçla işleneceği
- İşlenen verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği
- Veri toplamanın yöntemi ve dayanılan hukuki sebep
- İlgili kişinin KVKK kapsamındaki hakları
Bu unsurlardan biri eksikse metin, açık rıza alınmış olsa dahi yükümlülüğü karşılamaz. Aydınlatma ile açık rızanın aynı kutucukta birleştirilmesi de sık rastlanan bir usulsüzlüktür; iki işlem birbirinden ayrı yürütülmelidir.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
KVKK, Kurula şikâyette bulunulmadan önce veri sorumlusuna başvurulmasını zorunlu tutar. Başvuru yazılı olarak ya da Kurulun belirlediği yöntemlerle yapılır ve kimliği tevsik edici bilgileri içermelidir. Veri sorumlusunun talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırması gerekir. Bu adım atlanarak doğrudan Kurula yapılan şikâyet, esasa girilmeden iade edilir ve bu sırada geçen zaman geri kazanılamaz.
Şikâyet İçin İki Ayrı Süre
Başvuruya verilen cevap yetersizse ya da hiç cevap verilmemişse, ilgili kişi Kurula şikâyette bulunabilir. Burada iki süre birlikte işler: cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde veri sorumlusuna başvuru tarihinden itibaren altmış gün. Cevap gecikmeli geldiğinde ikinci sürenin dolmuş olabileceği gözden kaçarsa, şikâyet hakkı düşer. Bu nedenle başvurunun kuruma ulaştığı tarih, cevabı beklerken de takvimde işaretlenmelidir.
İdari Şikâyet ile Tazminat Yolunun Ayrılması
Kurula şikâyet, veri sorumlusu hakkında idari yaptırım sürecini başlatır; ancak ilgili kişinin uğradığı zararın giderilmesini kendiliğinden sağlamaz. Maddi ve manevi zarar talepleri genel hükümlere göre ayrı bir davanın konusudur ve KVKK bu hakkı saklı tutar. İki yolun birbirini beklemediği, süreç kurgulanırken dikkate alınmalıdır.
İnternet Yayını ile Kesişen Hâller
Veri, bir internet sitesinde yayımlanmışsa 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi yolları da gündeme gelir. Bu yol daha hızlı sonuç verebildiğinden, kalıcı zararın önlenmesi bakımından KVKK başvurusuyla eşzamanlı yürütülmesi düşünülebilir.
Başvuru Dilekçesini Güçlendiren Ayrıntı
Talep, soyut bir şikâyet cümlesi yerine hangi verinin, hangi tarihte, hangi kanaldan işlendiğine ilişkin somut bir tarif içermelidir. Ekran görüntüsü, gelen ileti veya sözleşme örneği eklenmesi, veri sorumlusunun genel içerikli cevap vermesini güçleştirir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayda hangi hukuki sebebe dayanıldığı ve sürelerin nasıl işlediği farklılık gösterebileceğinden, başvuru yapılmadan önce bir hukukçudan görüş alınması yerinde olur.